ఏదైనా విషయాన్ని తెలుసుకోవాలన్నా, నేర్చుకోవాలన్నా ఎవరిని చూసి నేర్చుకోవాలి? అని నన్ను ప్రశ్నిస్తే నా సమాధానం: ప్రకృతి; పసివాళ్ళు.

పశుపక్ష్యాదులు నిశ్చయంగా ప్రకృతినే అనుకరిస్తాయి; అనుసరిస్తాయి. ఎందుకంటే వాటికి విచక్షణాజ్ఞానం తక్కువకాబట్టి. మనుషులు, తమకున్న ప్రత్యేక విచక్షణాజ్ఞానంతో ప్రకృతిని గురించి కొంత తెలుసుకుని, ఆ తరువాత దానికి విరుద్ధంగా ప్రవరిస్తుంటారు, కష్టాలు కొనితెచ్చుకుంటారు. ప్రకృతినుంచి మనం తెలుసుకునేది అనంతం. ఇక పసిపిల్లవాళ్ళ సంగతి. వాళ్ళకి, పెద్దలం మనమే అన్నీ నేర్పుతుంటే, వాళ్ళనుంచి మనం నేర్చుకునేది ఏముంటుంది? అని మీరడగవచ్చు, సందేహించవచ్చు; నేను సమాధానం చెప్పటానికి ప్రయత్నం చేయవచ్చు.

అప్పుడే పుట్టిన పసివాడినుంచి ఐదారేళ్ళు లోపలవరకు పిల్లల్ని పసివాళ్ళ క్రిందే లెక్కగట్టాలి. ఒకటవ రోజునుంచి, పన్నెండు నెలలలోపువరకు పిల్లలు అమ్మదగ్గర పాలుత్రాగి, హాయిగా, ప్రశాంతంగా నిదురపోతారు. వాళ్ళ ముఖంలోకి మనం సాలోచనగా చూస్తే, వారిలో నిర్మలత్వం, అమాయకత్వం, నిశ్చలత్వం ప్రతిబింబిస్తుంది. వారు ధ్యాన సమాధిస్థితిలో వున్నట్లుగా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది, తెలుస్తుంది. అవసరానికి మించిన ఆలోచనలు, ఊహలు, కోరికలతో నిండిపోయి, కలతచెందిన పెద్దల మనస్సు ప్రశాంతతను కోరుకుంటుంది. ఎవరినుంచి తెలుసుకోవాలి? నేర్చుకోవాలి? అంటే ఈ పసిపిల్లలే మనకు ఉదారహణ.

రెండునుంచి, ఆరేళ్ళు లోపల పిల్లలకు విచక్షణాజ్ఞానం తక్కువ. కానీ, అనుకరణ, అనుసరణలు ఎక్కువగా వుంటాయి. పెద్దలం మనం ఏది చెబితే దాన్ని వాళ్ళు వేదంలాగా స్వీకరించి, అనుసరిస్తారు. ఇది మంచి, ఇది చెడు; ఇది తప్పు, ఇది ఒప్పు అని చెబితే, దాన్ని లోతుగా అర్ధంచేసుకునే స్తోమత వాళ్ళకు లేకపోయినా, సోదాహరణంగా మనం వాళ్ళకు చెప్పినదాన్ని తూ.ఛా. పాటిస్తారు; మనం పెట్టిన అవధుల్ని జవదాటరు. అయితే, అత్యాశలతో నిండిపోయిన మన పెద్దల మనస్సు, అవి తీరక, విసిగి, వేసారిపోయి, మనస్సును నియింత్రించుకోవటానికి ప్రయత్నిస్తాం. మరి ఎవరిని చూసి నేర్చుకోవాలి? అని అంటే, ఏ పసిపిల్లలకైయితే మనం సుద్దులు నేర్పామో, వారినుంచే బుద్ధులు నేర్చుకోవాల్సిందే!! ఎంత తక్కువ భారం అయితే, ప్రయాణం అంత ఎక్కువ సుఖమంటారు కదా! పిల్లలకి మనం పరిమితమైన విషయాలను, నియమ, నిబద్ధతలతో నేర్పిస్తాం; వాటినే వారు పాటిస్తారు. పెద్దల బుద్ధులు దారితప్పినప్పుడు పిల్లలనే అనుసరించాలి మరి!!

ఇదంతా ఎందుకు చెప్పొచ్చానంటారా? వినండి మరి. నాకు ఒక్కతే కూతురు. తనకు ఒక కొడుకు. పేరు “ అక్షర్ ”. ప్రస్తుత వయసు రెండు సంవత్సరాల ఎనిమిది నెలలు. గత కొంతకాలంగా వీళ్ళు లండన్‍లో వుంటున్నారు. బాగా మాటలు నేర్చి, కొంత ఊహ పెరిగిన తరువాత మా మనుమడ్ని చూడటం క్రిందటి నెలలోనే జరిగింది; రెండు నెలలుండి వెళ్ళిపోయారు. మా ఇంట్లోవున్నన్ని రోజులు ఎక్కువగా నన్నే పట్టుకొని తిరిగేవాడు. ఆరు నెలల్లో వాళ్ళ అమ్మ, వాడికి అనేక కథలను వీడియో రూపంలో చూపించింది. అందులో ఒకటి శ్రీ రామానందసాగర్ తీసిన టీ.వి. ధారావాహిక కథ రామాయణం. ఇందులో ముఖ్యంగా వీడికి చూపించింది, “ సుందరాకాండ; యుద్ధకాండ ”. చెడ్డ పనులు చేసేవారందరూ రాక్షసులు, చెడ్డవాళ్ళు; మిగిలిన వారందరూ మంచివాళ్ళు అన్న విషయాన్ని మా మనుమడు నేర్చేసుకున్నాడు. అందరిలాగే, అన్ని పాత్రల్లోకెల్లా హనుమంతుడి పాత్ర వీడికి చాలా బాగా నచ్చేసింది. ఆ తరువాత రాముడి పాత్ర. హనుమంతుడికి రాముడెట్లాగో, వీడికీ రాముడు అంతే. కానీ, వీడి మనసులో ఆ రాముడు, హనుమంతుడికంటే ఎక్కువమాత్రం కాదని నాకు అర్ధమయింది ఈ రెండు నెలల వాడి సావాసంలో. ఆ హనుమంతుడిపట్ల ప్రేమ, అచంచల భక్తి వీడిలో నేను చూడగలిగాను. ఇంత చిన్న పిల్లవాడి విషయంలో ఇంత పెద్ద మాటలు వాడటం అతిశయోక్తేమో అని మీరు అనవచ్చు! మనమడు కాబట్టి అట్లా నేను అని వుండవచ్చని కూడా మీరు అనవచ్చు. ఊహూ! ఇక్కడ ‘నారద భక్తి సూత్రాల్లో’ ఒకటైన సూత్రాన్ని మీకు తెలియచేస్తాను: “ పరమాత్మపై అపారమైన ప్రేమ కలిగివుండటమే భక్తి. అచంచలమైన విశ్వాసము ప్రేమకు పునాది. అది అనంత తత్త్వావలోకనముకు అనాది ”. ఈ భక్తి సూత్రంలోని లోతైన తత్త్వం మా మనుమడికి తెలియకపోవచ్చునేమోగానీ, వాడు తెలిసీ,తెలియక అనుసరించిన ఈ భక్తి సూత్రాన్ని మాత్రం వాడిలో నేను చూడగలిగి, నా దైనందిక జీవన పధంలో తగు మార్పులు చేసుకునే అవకాశం మాత్రం నాకు కలిగింది. అందుకనే, మొదట్లోనే నేను ప్రకృతిని, పసిపిల్లలనుండి ఎంతో నేర్చుకోవచ్చని చెప్పాను. ఇందుకు కొన్ని ఉదాహరణలను మీకు చెబుతాను, వినండి…..

రామాయణం కథను అనేకసార్లు చూసిన తరువాత, హనుమంతుడు సముద్రాన్ని దాటి లంకకు ఎట్లా వెళ్తాడో చెప్పమని అడిగితే, మనకు యాక్షన్ చేసి చూపిస్తాడు. ఒక చిన్న బ్యాట్ కానీ, కవ్వం కనిపిస్తే, దానిని ఒక గదగా ఊహించుకొని, బుజంమీద పెట్టుకొని, ఆడుతుంటాడు. ఐదు నిముషాలకొకసారన్నా ‘ జై శ్రీరామ్; జై హనుమాన్ ’ అని అంటుంటాడు. కొంచెం పొడుగాటి కాడలాగావుండి, చివర కొంచెం గుండ్రంగా వున్న ఏ వస్తువైనా వాడికి హనుమంతుడి గదలాగానే కనిపిస్తుంది. గదలాంటి బొమ్మలను కొనిస్తే, వాడి ఆనందం వర్ణనాతీతం. ఆ గదను బుజంమీద వేసుకుని హనుమంతుడి పాత్రలో లీనమైపోతాడు. వాడు అల్లరి చేయకుండా వుండాలన్నా, అన్నం తినాలన్నా, పాలు తాగాలన్నా హనుమంతుడు అట్లా చేయడు, ఇట్లా చేస్తాడు అని చెబితే చాలు మన మాట వింటాడు. హనుమంతుడిపై వాడికి అంత గురి. ఎవరికైనా, ఎక్కడైనా దెబ్బ తగిలింది, నొప్పి అయింది, నెప్పి తగ్గటానికి మంత్రం వేయమంటే, ఆ దెబ్బ తగిలిన చోటుపై తన చేత్తో రాస్తూ, ‘ జై శ్రీరామ్, జై శ్రీరామ్; జై హనుమాన్, జై హనుమాన్ ’ అంటూ నాలుగుసార్లు రాసి, నెప్పి తగ్గిపోయిందీ!! అంటూ ఎంతో సిన్సియర్‍గా మంత్రం వేస్తాడు.

ఇక, ఒక రోజు టీ.వీ.లో ‘శ్రీరామాంజనేయ యుద్ధం’ చిత్రం వస్తున్నది. పతాక సన్నివేశంలో, శ్రీరాముడుకి కోపంవచ్చి, గట్టిగా మాట్లాడుతూ, హనుమంతుడు ఎవరికైతే అభయం ఇచ్చాడో, అతనిని వదిలివేయమని, లేదా యుద్ధం తప్పదని చెబుతాడు. హనుమంతుడుకూడా శ్రీరాముడితో గట్టిగా, కోపంగా మాట్లాడుతూ అది కుదరదని చెబుతాడు. ఇది సన్నివేశం. మా అందరితోపాటు వీడుకూడా చిత్రాన్ని శ్రద్ధగా చూస్తున్నాడు. శ్రీరాముడు కోపంగా పద్యం చెబుతున్నాడు. శ్రీరాముడు, హనుమంతుడిపై కోపంగా మాట్లాడటం వీడికి ఇష్టంలేకపోయింది. అంతే, ‘ శ్రీరాముడు బ్యాడ్ బోయ్, బ్యాడ్ బోయ్ ’ అంటూ ఒక్కసారిగా లేచి నిలబడ్డాడు. వాడి ముఖంలో కూడా కోపం కనిపించింది. ఇంతలో హనుమంతుడుకూడా కోపంగా రాముడికి సమాధానం ఇవ్వటం మొదలుపెట్టాడు. “ ఇప్పుడు జై హనుమాన్‍కి కోపంవచ్చింది … ” అని అంటూ, తదేకంగా హనుమంతుడి పాత్రధారుని చూస్తూ నిలబడిపోయాడు. కొంత సేపటికి చిత్రం అయిపోయింది. రాత్రి పడుకునే సమయంలో నా దగ్గరకు వచ్చి పడుకున్నాడు. అప్పుడప్పుడే కొంచెం నిద్రపడుతున్నది. నేను వాడితో మాట్లాడుతూ, “ అక్షర్, హనుమంతుడు కూడా శ్రీరాముడితో కోపంగా మాట్లాడాడు కదా? తప్పుకదా? హనుమంతుడుకూడా బ్యాడ్ బోయ్ కదా? ” అని అడిగాను. అంతే, ఒక్క వుదుటున లేచి, నావైపు తిరిగి, కళ్ళు పెద్దవిచేసి, గొంతు నరాలు బిగపెట్టి, హనుమంతుడు గుడ్ బోయే!! ” అంటూ గట్టిగా చెప్పేసి, మళ్ళీ పడుకున్నాడు.

ఉపసంహారం:- ఒకరిపైన అచంచలమైన విశ్వాసం కలిగి వుండటం ప్రేమకు పునాది. అటువంటి ప్రేమ అపారమైనదిగా ఒకరిపై కలిగివుంటే అది భక్తి అనబడుతుంది. అంటే, విశ్వాసం వున్నచోట ప్రేమ, ప్రేమ వున్నచోట భక్తి వుంటాయి. ఈ విశ్వాసం, ప్రేమ, భక్తి అనే పెద్ద, పెద్ద మాటలకి ఏమాత్రం అర్ధం తెలియకపోయినా, ఒక మంచిని పెంచిపోషించే, ఇతరులకు సహాయం చేసే పాత్ర అయిన హనుమంతుడి పాత్ర ఆ పసివాడి హృదయంలో, వాళ్ళ అమ్మ చెప్పిన భాషలో వాడి లేత మనసులో నాటుకుపోయింది. అందుకే, శ్రీరాముడు కోపగించినప్పుడు, బ్యాడ్ బోయ్ అన్నా, తను ప్రేమించిన, లేదా నచ్చిన, మెచ్చిన హనుమంతుడుకి కోపంవచ్చినా, అతడిని గుడ్ బోయ్‍గానే చెప్పాడు. ఇది చిన్న పిల్లలనుంచి మనం నేర్చుకునే ప్రాధమిక స్థితి.

ఇంకా ముందుకి, లోతుగాపోతే, పరమాత్మ ఎక్కడోలేడు; నీలోనే వున్నాడు. అతనిని తెలుసుకో; గుర్తించు అని పెద్దలు చెబుతుంటారు. నిజమే, నాలోనే పరమాత్మ వున్నాడన్న పెద్దలు చెప్పిన మాటపై విశ్వాసం వుంచితే, ఆ నాలోనే వున్న పరమాత్మ ( లేదా నేను పరమాత్మనే అని తెలియపరిచే ‘మనస్సు’ ) పై అచంచలమైన విశ్వాసాన్ని పెంచుకుంటే, ఆ పరమాత్మపై ప్రేమ కలుగుతుంది; అట్టి ప్రేమ అపారమైతే, ఆ పరమాత్మపై భక్తి కలుగుతుంది. పరమాత్మపై ఎప్పుడైతే విశ్వాసం కలిగి, ప్రేమ పెరిగి, భక్తి కలుగుతుందో, పరమాత్మ స్వరూపమైన నాపై, నేనే విశ్వాసాన్ని, ప్రేమని, భక్తిని పెంచుకున్నట్లే అవుతుంది. అంటే నన్ను, నేను ప్రేమించుకున్నట్లేగదా!! నన్ను నేను ప్రేమించుకుంటే, నేను ఇతరులనుకూడా ప్రేమించగలుగుతానేగానీ, ద్వేషించలేను.

అమ్మా, నాన్నలలో, ముఖ్యంగా, అమ్మ పాత్రలో వున్న స్త్రీ, పిల్లలకు చిన్నప్పుడే, ప్రేమతోకూడిన మాటలను చెబుతూ పెంచితే, ఆ పిల్లలు, పెద్దవారయిన తరువాత ప్రేమమూర్తులుగా తీర్చిదిద్దబడుతారు. ఇందులో సందేహంలేదు. మొక్కై వంగనది మానై వంగునా అన్న నానుడి నిజమేకదా!! నీరు ఏ పాత్రలో పోయబడితే, అది ఆ పాత్ర ఆకారాన్ని పొందుతుంది. పిల్లల మనస్సుకూడా నీటిలాంటిదే.

/// ఈ వ్యాసం నా ప్రియమైన కూతురు శ్రీ మానసకు, మనుమడు చిరంజీవి అక్షర్ కు అంకితం ///

ఒక వివాహిత స్త్రీ తల్లి అయితే, ఒక జీవి ప్రాణం పోసుకుందని సీమంతం చేసి ధృవీకరిస్తారు. ఆ బిడ్డ పుట్టగానే వైద్యులు పుట్టినట్లుగా ధృవీకరిస్తారు; 21వ రోజున, బాలసారె పండుగచేసి, ఆ బిడ్డకు పేరుపెట్టి ధృవీకరిస్తారు; పాఠశాలలో చేర్పించి, విద్యార్ధిగా ధృవీకరిస్తారు; ఉద్యోగంలో చేరితే, ఇప్పటి ఆధునిక పద్ధతులలో, ఒక ఫొటోతో కూడిన గుర్తింపు కార్డుని మెళ్ళోవేసి, అతనిని ధృవీకరిస్తారు; బ్యాంకుల్లో నగదు వ్యవహారాలు చేయాలన్నా, ఇతర వ్యాపారవ్యవహారాలు చేయాలన్నా ప్రత్యేక గుర్తింపు కార్డునిచ్చి, ఆ వ్యక్తిని ధృవీకరిస్తారు; పదవీవిరమణ చేసి, ఫించను పొందాలంటే, సంవత్సరానికొకసారి, ఇతను ఫలానా, ఇతను బ్రతికేవున్నాడని ఒక అధికారి ధృవీకరించాలి; ఆఖరికి, ఒక వ్యక్తి చనిపోతే, అతను చనిపోయాడని వైద్యులు ధృవీకరించాల్సిందే!! పుట్టుకనుంచి, మరణం వరకు జీవి తాను ఫలానా అని అడుగడుగునా ధృవీకరణం చెందుతూవుండాల్సిందే!!

విచిత్రమేమిటంటే, భౌతిక శరీరంలో అదృశ్యంగావున్న ఆ ‘నేను’ అనబడేవాడు, ఎప్పుడన్నా, తనకు తానుగా, ‘నేనెవరిని?’ అని ప్రశ్నించుకొని, తనకుతానుగా, “నేను ఫలానా నేనే” అని ఎప్పుడైనా ధృవీకరించుకోవటానికి ప్రయత్నిస్తాడా? ప్రయత్నిస్తే, సఫలమయ్యాడా? ఎవరో కొద్దిమంది మహానుభావుల్ని మినహాయిస్తే, సమాధానం సఫలం కాలేదనే చెప్పాలి. ఎందుకని?

కామ, క్రోధ, లోభ, మద, మాత్సర్యాలు ఒక వ్యక్తిలోని నేనుని, నేనెవరిని? నేను ఫలానా అని తెలుసుకొని, ధృవీకరించుకోవటానికి అడ్డం వస్తుంటాయి. ఒక తెరలా అడ్డుపడుతుంటాయి, మసిబారిన అద్దంలోని ప్రతిబింబంలా. కామం – అంటే అనేక, అంతులేని కోరికల వెల్లువలో మునిగిపోతున్న జీవికి తాను ఎవరో తెలుసుకోవటానికి సమయం చిక్కదు; క్రోధం అనబడే కోరల్లో చిక్కుకున్న జీవికి తాను ఎవరో తెలుసుకునే అవకాశం కల్గదు; అలాగే లోభ, మద, మాత్సర్యాలు.

సామాన్యంగా, నేను గురించి తెలుసుకోవాలంటే, ‘నేను’, ఈ శరీరానికన్నా భిన్నంగావున్నాను అని అనుకొని, నేను జీవాత్మను అని అనుకొని, సాధన చేయమని పెద్దలు చెబుతుంటారు. అయితే, అలా భావించనక్కరలేదని నా భావన. అలా భావించకుండానే, ఈ కామ, క్రోధ, లోభ, మద, మాత్సర్యాలను గుర్తించి, వాటి మూలాలను తెలుసుకుంటే, నేనెవరినో ధృవీకరించుకోవచ్చును.

ఉదాహరణకి, కామం (కోరికలు) తీసుకుంటే, కోరికలు అనేవి బాహ్యంలో పుట్టి, నాలో ప్రవేశించినవికావు. అవి నా మనస్సుయొక్క సంకల్పాలు మాత్రమే. నేను సంకల్పం చేయనప్పుడు అవి నాకు అడ్డుగావుండవు. అలాగే క్రోధం – దీని మూలం – నాలోని బలహీనత. నా బలహీనతతో, నేను ఏదైనా పనిని చేయలేనప్పుడు; ఎదుటివాడు చేస్తున్నప్పుడు, నాలో క్రోధం ఉబికివస్తుంది. బలహీనతను తగ్గించుకుంటే, క్రోధం మటుమాయమవుతుంది. లోభం – ఉన్నదంతా నాకే కావాలి అనే తపన – అసలు ఆ ఉన్నదంతా ఎవరి వలన సృష్టింపబడింది? విశ్వచైతన్యశక్తి లేదా పరమాత్మ వలన సృష్టింపబడింది అని తెలుసుకుంటే, సంపద అందరికీ చెందినది అని తెలుస్తుంది – లోభం మటుమాయమవుతుంది. ఇక మద, మాత్సర్యాలు – అందరికంటే నాకు ఎక్కువవుంది అని విర్రవీగే తత్త్వం మదం అయితే, నాకంటే ఇతరులకు పదింతలు ఎక్కువున్నది అనే భావన వలన కలిగేది మాత్సర్యం. నాకున్నదంతా పరమాత్మ ఇచ్చిన
“ జ్ఞాన, కర్మేంద్రియాల ” ద్వారా వచ్చినప్పుడు, వాటిని నాకిచ్చినవాడు, ఇంకెంత గొప్పవాడు? అని తెలుసుకున్నప్పుడు మదం అణగారిపోతుంది. నాకంటే ఇతరుల దగ్గర పదింతల సిరులున్నాయి అని ఏడ్చేకంటే, ఆ పదింతలున్నవాడు వాటిని ఇతరులకు పంచుతున్నాడేమో, ఎంత గొప్పవాడతను అని తెలుసుకున్నా, లేదా అతని దగ్గర పదింతల సిరులతోపాటు లోభంకూడా అంతేమొత్తంలో వున్నది; ఇతరులకు ఉపయోగపడని సిరులు వున్నా లాభమేంటి? అని తెలుసుకున్నప్పుడు; లేదా పదింతల సిరులున్న వాడికి వున్నంత తెలివి, వాడు పడ్డంత శ్రమ తాను పడ్డాడా? అని విచారించినప్పుడు మాత్సర్యం ఆవిరైపోతుంది.

ఉపసంహారం:– పంచభక్ష్యపరమాన్నాలు తిన్నా, లేక నాలుగు పచ్చడిమెతుకులు తిన్నా; మెత్తని పరుపులపై పడుకొని నిద్రించినా, లేక కటిక నేలపై నిద్రించినా, వాటినుంచి పొందే సుఖం, దుఃఖం; త్రుప్తి, అసంత్రుప్తి కేవలం నా ‘సంకల్ప – వికల్పాలే ’; ఈ సంకల్ప, వికల్పాలకు మూలం నేను అని తెలుసుకోవటమే “నన్ను, నేనుగా ధృవీకరించుకోవటం”. అదే స్వీయ ధృవీకరణం. స్వస్తి.

jagan – kiran thodudongalu

100 % correct

హాయి మానస,

పిల్లల్ని పెంచటంలో అమ్మ పాత్ర విలువకట్టలేనిది. ఓపికగా, ప్రేమతో, అక్షర్ మనస్తత్వాన్ని అర్ధం చేసుకుంటూ, వాడిని పెంచటం మాకు చాలా ఆనందంగా వున్నది. ఇదే వాడికి పునాది.

ప్రేమతో,
నాన్న.

శ్రీ లక్కరాజుగారికి, నమస్కారములు.

ముగింపు నచ్చినందుకు చాలా సంతోషం. లండన్లోవున్న మా అమ్మాయికి ఈ వ్యాసంపై వచ్చిన అభిప్రాయాల్ని తెలియచేశాను. ఏదిఏమైనా, పిల్లల్ని పెంచటంలో తల్లి పాత్ర మరువలేనిది.

మీ స్నేహశీలి,
మాధవరావు.

chala bagundhi