తెలుగుపదం వారి కృషికి అభినందనలు. ఎందుకంటే రేపో మాపో చనిపోయే తెలుగుకు
మీరు కొత్త ఊపిరిలూదుతున్నారు. కనుక, మీకు ధన్యవాదములు. డైరీకి తెలుగుపదం

నమస్కారం
పాశ్చాత్యులు చిన్నా-పెద్దా వ్యత్యాసం లేకుండా దినచర్యచిత్తుప్రతిని డయిరీ
అంటారు. మనం దినచర్య అని ప్రస్తుతానికి వాడేస్తున్నాం కానీ, ఇందువలన మున్ముందు

మేలత్తూరు భాగవతుల ప్రదర్శన   తమిళనాడు లోని తంజావూరునేలిన చోళులు విజయనగర రాజుల చేతిలో ఓడిపోయిన తరువాత  తంజావూరు రాజ్యాన్ని విజయనగర పాలకులు పాలించారు. అక్కడ విజయనగర రాజుల పాలనలో తెలుగు సంస్కృతి, వైష్ణవ మతం బలపడింది. భాగవత మేళా నాటకాల పోషకులు తంజావూరునేలిన చోళులు, నాయక రాజులు, మరాఠాలు. చోళులు తమిళ సంస్కృతిని, తమిళ సాహిత్యాన్ని పోషించారు.  తరువాత తంజావూరు నాయక రాజుల కాలంలో వారి పాలన తెలుగు,

తెలివి తక్కువ వాళ్ళ గురించిన బాధేం లేదు.
దిగులంతా ‘తెలుగు తక్కువ’ వాళ్ళ గురించే.

తక్కువయిన వాళ్ళు తక్కువయినట్లు వుంటారా? ఎక్కువ మాట్లాడతారు. అక్కడితో కూడా అగరు. తెలుగును ఉద్ధరించే సాహసానికి కూడా ఒడిగడతారు.

ఈ ఉధ్ధారకులు అన్ని రంగాల్లోనూ వుంటారు. ప్రసార మాధ్యమాల్లోనూ, విద్యాలయాల్లోనూ కాస్త ఎక్కువగా వున్నట్లు అనిపిస్తారు.అందుకు కారణం వారి గొంతులు పెద్దవని కాదు కానీ, వారి ముందు అమర్చిన మైకులు పెద్దవి. తెలుగు నాశనమయిపోతుందని బాహాటంగా బాధపడే అవకాశం, అలా వీరికి దక్కింది..

వీరి ఫిర్యాదు దాదాపు ‘వర్ణం’ దగ్గరే ఆగిపోతుంది. (కంగారు పడనవసరం లేదు. భాషలోని ‘వర్ణమే’ లెండి) అది దాటి ‘పదం’ దగ్గరకి కొందరే వస్తారు. వాక్యం దగ్గరకు మరీ తక్కువ మంది వస్తారు.

దీర్ఘాలూ, వత్తులూ, కొమ్ములూ, మేకులూ- సరిలేవటంటూ ‘వర్ణ’ క్రమం చుట్టూ తిరిగేస్తారు. ఇప్పటికీ పలుపత్రికలు తమ సిబ్బంది కోసం విడుదల చేసే ‘శైలి పత్రాల’(Style Sheets)లో వీటి గొడవే ఎక్కువ.ఆ తర్వాత పదాల గురించి యోచిస్తారు. అవి కూడా ఇంగ్లీషుపదాలకు సరిసమానమైన తెలుగు అనువాదాలు. స్థిరపడ్డ అనువాదాలనే కొత్తగా చేరిన పాత్రికేయుడు వాడుతుంటే చాలు. స్వతంత్ర తెలుగు రచనలోని పదాల సంగతి వీరికనవసరం. ఇకా వాక్యాలంటారా? ఎలా పేనుకుంటూ వెళ్ళిపోయినా, ఎవరూ మాట్లాడరు.

విద్యాలయాల్లోనూ దాదాపు ఇదే తీరు. ఇంకా గ్రాంథికమూ, వ్యావహారికమూ అంటూ, ఇంకా గిడుగు చేసిన ఉద్యమాన్నే తిరిగి తిరిగి చేస్తూ, ‘పత్రాలు’ సమర్పిస్తూ వుంటారు.
మరి వీరే తెలుగును ఉద్ధరించేస్తున్నారని ఒప్పేసుకుందామా?
‘గాడిద గుడ్డే’ం కాదూ..!

సరదాకి వచ్చిన కోపం కాదు సుమండీ. నిజంగానే వీరు ఉద్ధరించలేరని చెప్పడానికి ‘గాడిద గుడ్డు’నే ఆధారంగా తెలుగు వారి ముందు పెట్టాలనుకుంటున్నాను.

గాడిద గుడ్డు పెడుతుందా? లేదా? లేక నేరుగా పిల్లనే పెడుతుందా? ఈ గొడవ నాకనవసరం.
గాడిద గుడ్డు పెడుతుండగా కన్న వారు ఎవరూ లేరు కానీ, విన్న వారు మాత్రం వున్నారు.
తెల్లవారు మన దేశంలోని అన్ని నేలలకు వచ్చినట్లే తెలుగు గడ్డకు కూడా వచ్చారు. అలాంటి ఒకానొక తెల్లవాడు పొద్దున్నే తన బంగ్లా నుంచి గుర్రం మీద బయిల్దేరుతూ, ఒక్క సారి తన భగవంతుణ్ణి తలచుకునేవాడు. వాడు తలచుకోవటం వాడి మాతృభాషయిన ఇంగ్లీషులోనే తలచుకున్నాడు:
‘గాడ్‌ ఈజ్‌ గుడ్‌..కాంకర్‌ పీస్‌’(God is Good..Conquer Peace)
కానీ తెలుగు వాడు దీనిని తన మాతృభాషలో తాను విన్నాడు:
‘గాడిద గుడ్డు.. కంకర పీసు’
కంకర పీసు తెలుగు భాషలో లేక పోయినా సర్దుకు పోయాడు.
కానీ, ఈ దైవ ప్రార్థన అసలు అర్థం గాలికి వదిలేశాడు.
తాను అర్థం చేసుకున్నదానినే ప్రచారంలో పెట్టాడు. ఆ నోటా, ఆ నోటా వెళ్ళి అది తెలుగు వాడికి సామెతయి కూర్చుంది. ఎవరయినా అర్థం పర్థం లేకుండా మాట్లాడుతుంటే ‘ఆ చెప్పావ్‌ లే గాడిద గుడ్డూ.. కంకర పీసూ’ అని కొట్టి పారేయటం మొదలు పెట్టారు అంతా.

వ్యవహారంలో తమని తాము శిష్టులుగా కీర్తించుకునే వారు కొందరు- ఈ ‘గాడిద గుడ్డు’ను కాశీకి కూడా పంపించారు. ఫలితం లేకుండా తిరిగి వచ్చిన వాడితో ‘కాశీవెళ్ళి, గాడిద గుడ్డు తెచ్చినట్టుంది’ అనటం కూడా వారు మొదలు పెట్టేశారు.

వ్యవహారమే భాష అయితే, అది ఎక్కువ సార్లు కింది నుంచే పైకి వస్తుంది.
సామాన్యుడు ఏది మాట్లాడితే అది భాషయి కూర్చుంటుంది.
ఇది ఒక్క తెలుగు భాషకే కాదు. బహుశా ఏ భాషకయినా వర్తించవచ్చు.
ఈ ముక్క ఇంగ్లీషువాడికి చెబితే, వాడు తడుము కోకుండా ‘ఓకే’ అంటాడు.
ఎందుకుంటే, ‘ఓకే’ అనే మాట కూడా ఇలా ‘వర్ణ క్రమం’ కూడా రాని అతి సామాన్యుడు సృష్టించిందే.
వెనకటికి సైన్యంలో పనిచేసే ఒక ఉద్యోగి ఇంగ్లీషులోAll Correct అని రాయటానికి బదులు Oll Korrect అని రాశాడని, అందుకే రెండు మాటల్లోని మొదటి అక్షరాలనూ కలిపి O.K అని పలకటం మొదలు పెట్టారని చెబుతుంటారు.
ఈ రెండు పొడి అక్షరాలకూ తర్వాత ఒక కొత్త వర్ణ క్రమమేర్పడింది. అది Okay అయింది. క్రియ అయింది. దానికి Okay -Okayed – Okayed అనే Conjugation కూడా ఏర్పడింది.

ఎలా చూసినా సామాన్యుడినుంచే భాష పైకి చేరుతుంది.
సామాన్యుడంటే ప్రకృతితో నిత్యమూ సంఘర్షించే వాడు.

కడలి కడుపులోకి వెళ్ళి వచ్చే పల్లెకారుడూ సామాన్యుడే. చెట్టెక్కి తేనెటీగలను చెదరగొట్టి పట్టుతేనె తీసే వాడూ సామాన్యుడే.

విత్తు పగిలి మొక్క విచ్చుకువచ్చే ప్రకృతి విశ్వరూపాన్ని దర్శించేదీ సామాన్యుడే. కాలితో తొక్కిన మట్టితో కళ్ళకద్దుకునే అన్నం కుండను చేసే కుమ్మరీ సామాన్యుడే.

ఈ సంఘర్షణలో తాను కనుగొన్న ప్రతి ఫలితానికీ, ప్రతి ప్రక్రియకూ నామకరణం చేసేది అంతిమంగా సామాన్యుడే.

ఇలా శ్రమతోనూ, ఉత్పత్తితోనూ సంబంధం లేని సోమరి వర్గాల, వర్ణాల నుంచి వచ్చిన కవుల వర్ణనల్లో సైతం ఈ సామాన్యుడికున్న పదసంపద కనిపించదు.

అందమైన అమ్మాయి కన్నులను వర్ణించటానికి ‘కమలాక్షి’ అనో ‘మీనాక్షి’ అనో అంటూ వచ్చాడు.
చేప ఆకారం వంటి కన్నుల కలది- అని అన్నందుయినా కొంచెం సంతోషిద్దాం.
కానీ, ఏ చేప ఆకారం అంటే ఏమి చెబుతాడు? కొర్రమీను అంటాడా? బొమ్మిడాయ అంటాడా; గొరక పిల్ల అంటాడా? లేక మట్టగిడస అంటాడా?

ఏవో కొన్ని సినిమా పాటల్లో తప్ప ఈ కవుల చూపు ఇంకా ‘మట్టగిడస’ మీద పడలేదు.
తెల్ల చందువ చేపల్లా మెరిసే అందమైన కన్నుల్ని ఇప్పటికీ శ్రామకి వర్గాలనుంచీ, అట్టడుగు కులాలనుంచీ వచ్చిన కవే చూడగలడు.

ప్రకృతితో సంఘర్షణే విజ్ఞాన శాస్త్రమయి, ఆ శాస్త్రం పలు శాఖోపశాఖలుగా విస్తరిస్తున్నప్పుడు, ఇంకా భాషను ఇవేమీ తెలియకుండా పురాణగాధల్నే పుక్కిట పడుతూ వుండే పండితులే ఉద్ధరించాలనుకోవటం అత్యాశ అవుతుంది.

సామాన్యుడు మాట్లాడే భాషలో ఏయే క్రమాలను పాటిస్తున్నాడో, వాక్యాలను ఎన్ని రకాలుగో నిర్మిస్తున్నాడో గమనించి సూత్రీకరించేదే వ్యాకరణం కావాలి. ఈ సూత్రీకరణ ఇవాళ మనం మాత్రమే చేసుకుంటున్నది కాదు.

నవీన ఆంగ్ల వ్యాకరణంలో దిట్ట అయిన ప్రొఫెసర్‌ హోలడే ఆ మధ్య హైదరాబాద్‌లో జరిగిన అంతర్జాతీయ ఆంగ్ల వ్యాకరణ సదస్సుకు హాజరయ్యారు. ఆ సందర్భంగా ఆయన కొన్ని పరిశీలనలు చేశారు. కుహనా భాషాశాస్త్రల భ్రమల్ని పటాపంచలు చేశారు.
వ్యాకరణాన్ని వృధ్ధి చేసేది భాషాశాస్త్రవేత్తలు కారనీ, భాషా,సాహిత్యాలను బోధించే అధ్యాపకులు కారనీ ఆయన సహేతుకంగా తేల్చిపారేశారు.

భాష,సాహిత్యాల కన్నా, విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని బోధించే వారే వ్యాకరణాన్ని ఎలా వ్యాప్తి చేస్తున్నారో కూడా రుజువు చేశారు. భౌతిక శాస్త్ర అధ్యాపకుడి రాసిన పత్రంలోని ఒక పేరాగ్రాఫ్‌ చదివి వినిపించారు. అది అద్దం లక్షణాలను వివరించే వ్యాసంలోని భాగం. అందులో Break అనే మాటను ఎన్ని భాషాభాగాలుగా ఆయన వాడుకున్నాడో వివరించారు.Break, Breakage, Breaking, Break-up ఇలా అనేక రకాలు ఉపయోగించారు.

నాడు సామాన్యులు చేసేపనే, నేడు విజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలు కూడా చేస్తున్నారు. ప్రకృతితో సంఘర్షిస్తున్నారు. అందుకనే వీరి వల్ల భాష అభివృధ్ధి చెందుతోంది.
తెలుగులో విద్యా బోధన చేసేటప్పుడు, ఇలా శాస్త్రవేత్తలు తమ తమ భాషల్లో చేసిన మాటలకి సరయిన తెలుగు పదాలు వెతికేటప్పుడు, ఇక్కడ మన అనువాదకులు తెలుగు పదాలను వాడలేక పోతుంటారు. మళ్ళీ సంస్కృత పదాలనే(తత్సమాలు)గా ఎరువు తెచ్చుకుంటారు.

Photosynthesis అనే మాటకు ‘కిరణజన్యసంయోగక్రియ’ గా అనువాదం
చేశారు.భాష్పోత్సేకం, వక్రీభవనం- ఇలాంటి మాటలే. ఇందులో ఎక్కడా తేటతెలుగుపలుకులు లేవు. కారణమేమిటంటే, ఇంతవరకూ గ్రాంధికమైన తెలుగు చేత శాస్త్రాలను మోయించలేదు. సంస్తృతంతో పాటు ఇంగ్లీషు చదువును కూదా తెలుగులో తామే ముందు చదువుకున్న బ్రాహ్మణ వర్గాలు, ఈ విజ్ఞాన శాస్త్ర పదాలకు సరిసమానమైన వాటిని సంస్కృతంలోనే వెతికి పెట్టారు. అదే అలవాటుగా మారింది. ఆ తర్వాత పత్రికల్లోనూ, రేడియోల్లోనూ ఈ వర్గాలే పీఠం వేసుకుని కూర్చుని, అలాంటి అనువాదాలకే శ్రీకారం చుట్టాయి. ఆ వరవడే ఇప్పటికీ నడుస్తోంది.

విద్యాబోధన మొత్తం తెలుగులోనే జరగాలని గింజుకునే వీళ్ళంతా వేదాలు విన్న తమ చెవులకు ఇంపుగా(పోనీ, శ్రవణ పేయంగా) వుండే అనువాదాలనే వాడుతూ తమకి తాము గ్రాంథికం నుంచి బయిటకు వచ్చినట్లూ, వ్యవహార భాషలో మునిగి తేలుతున్నట్లూ చెబుతన్నారు.
కానీ అసలు వ్యవహారభాషకు కేవలం ‘వ్యుత్పత్తి’ సంబంధాలు కాకుండా, ‘ఉత్పత్తి’ సంబంధాలు కూడా పునాదిగా వుంటాయి అన్న విషయాన్ని వీరు ఇప్పటికీ మరుగు పరుస్తున్నారు.

తెలుగు భాషను ఇప్పుడు శుధ్ధి చెయ్యాలి. పవిత్రపరచాలి.
అందుకు అట్టడుగు వర్ణాల, వర్గాల నుంచి వచ్చిన వివిధ విజ్ఞానశాస్త్ర విభాగాలలోని అధ్యాపకులు, పరిశోధకులూ ఇందుకు నడుము కట్టాలి.
అగ్రవర్ణ సంస్కృతానువాదాలకు, దీటయిన అట్టడుగువర్ణాల, వర్గాల తేటతెలుగు అనువాదాలను, పర్యాయ పదాలను ప్రవేశపెట్టాలి.
శ్రమకు ఎవరు ఆద్యులే, వారే భాషకు సైతం ఆద్యులని నిరూపించాలి.
ఏ పనిని పనిగట్టుకు చేయక పోయినా జరిగిపోతుంది కానీ, కాస్య ఆలస్యమవుతుంది. వేగవంతం చేయటమే భాషా విప్లవం.

ఈ సందర్భంగా టాల్‌స్టాయ్‌ రాసిన ‘గాడ్‌ ఈజ్‌ వేర్‌ లవ్‌ ఈజ్‌’ అనే కథ గుర్తుకొస్తున్నది.
ఆ కథ ముగింపులో చెప్పులుకుట్టే కార్మికుడు, సోమరి వర్గాని చెందిన బోధకుడితో సంబాషణ కీలకమైనది.

‘నువ్వు Man of LETTERS కావచ్చు. కానీ, నేను Man of LEATHERS ను. నేనే నీకు బోధించాలి. నువ్వు నాకు బోధించ కూడదు’ అంటాడు.

అవును. మృత కళేబరాలనుంచి చర్మాన్ని తీయటం, శుధ్ధి చెయటం, దానిని చెప్పుగా మలచటం గొప్ప శాస్త్రం. అంటే అతడు శాస్త్రవేత్త. భాషను పరిపుష్టం చేసి భాషకు భవిష్యత్తు ఇవ్వగలిగింది- అతడు కాక మరింకెవ్వడు..?
- సతీష్‌ చందర్‌
(విజయవాడలో జరిగిన ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు-2011లో చేసిన సతీష్‌ చందర్‌ ప్రసంగ పాఠం)

చాలా కృతజ్నతలు సురేష్ గారూ."తెలుగు దేవ భాషే" పుస్తకంలో మీరు నా పేరుతో కూడా ఒక ఫాంటు కన్వర్టర్ తయారు చేశారనీ,ఇంకా ఇలాంటి కన్వర్టర్లు తయారు చేసే సాంకేతిక నిపుణులు ఈనాడు తెలుగు భాషకు ప్రాణ దాతలవంటి వారనీ గర్వంగా చెప్పదలిచాను.

తల్లిదండ్రులు నిర్దయగా వ్యవహరిస్తారు. కని పారేస్తారు. మనసున్న పక్షులు మనుషులకు మించిన మానవత చూపుతాయి. పురిటిగుడ్డును కాపాడి మహర్షికి అప్పగిస్తాయి. ఆ పసిగుడ్డు బాల్యపు కడగండ్లు ఇక్కడితో ఆగిపోలేదు, కట్టుకున్న భర్త సైతం ఆడినమాట తప్పాడు. కడుపున పుట్టిన కొడుకునుబిడ్డగా, తన వారసునిగా అంగీకరించలేనంటాడు. శకుంతల జీవితమంతా అటుపోట్లే. సత్యమే గెలుస్తుందనేది ఆ తల్లి నిశ్చితాభిప్రాయం. ఆ నమ్మకంతోనే జీవిస్తుంది. చివరికి విజేతగా నిలుస్తుంది. భరతవంశానికి మూలపురుషుడైన మహారాజుకు మాతృమూర్తిగా చరిత్రలో స్థానం సంపాదించుకుంది.
విశ్వామిత్రుని ఘోరతపస్సును అడ్డుకోవాలన్న కాంక్షతో సౌందర్యరాశి మేనకను భూమ్మీదికి పంపుతారు దేవతలు. ఆమె రూపలావణ్యాలకు విశ్వామిత్రుడు ముగ్ధుడైపోతాడు.

తపస్సు గాలికెగిరిపోతుంది. మేనకచందమామలాంటి ఆడశిశువుకు జన్మనిస్తుంది. ఆమె అప్సరస, బిడ్డను అమరావతికి తీసుకుపోలేదు. అలా అని పాపకోసం భూలోకంలో ఉండిపోనూలేదు. చివరికి కన్నపాశాన్ని తెంచుకుని స్వర్గలోకానికి వెళ్లిపోతుంది. విశ్వామిత్రుడు కూడా బిడ్డను వదిలిపెట్టి తపస్సుకు మరో వనానికి పోతాడు. అలా ఆ పసికందు అనాథ అయింది. శాకుంతలాలనే పక్షులు ఆ అమ్మాయి ఆలనా పాలనా చూస్తాయి. ఆమెను కణ్వమహర్షికి శకుంతలను అప్పగిస్తాయి. ఆ పక్షుల పేరు మీదనే ఆ బిడ్డకు శకుంతల అనే నామం స్థిరపడుతుంది. అక్కడ ఆమె మునిబాలికగా పెరుగుతుంది.

ఒకానొక రోజు కణ్వుడు లేని సమయాన దూర్వాసుడు ఆశ్రమానికి వస్తాడు. పరధ్యానంలో పడి శకుంతల ఆ మౌని రాకను గుర్తించదు. దీంతో ఆ నైష్ఠికుడు రుద్రుడవుతాడు. శాపమిస్తాడు. ‘తనను పట్టించుకోనందుకు ప్రతిగా శకుంతలను కూడా ఆమె భర్త గుర్తింపకుండు గాక’ అంటూ మంత్రజలాలను వదిలిపెడతాడు. శకుంతల విలపించడంతో శాంతించిన రుషి ‘గుర్తు చూపగలిగిన నాడు భర్త తప్పక ఆదరిస్తాడు’ అని శాపవిమోచన మార్గం చెబుతాడు.

సరిగ్గా అలాంటి సమయంలోనే క్రూరమృగాలను వేటాడేందుకు దుష్యంతుడు అడవుల్లోకి వస్తాడు. రుష్యాశ్రమంలో ఉన్న శకుంతలను చూసి, ఆమె అందానికి దాసుడవుతాడు. పెళ్లి చేసుకుంటానంటాడు. ఎదురుగా రాజ్యాన్నేలే ప్రభువు పాణిగ్రహణం కోసం త్వరపడుతున్నాడు. కలకాలం తోడుగా ఉంటానని వాగ్దానం చేస్తున్నాడు.

యుక్తవయసులో ఉన్న ఏ అమ్మాయయినా ఏమంటుంది. పితృదేవునితో మాట్లాడమంటుంది. గాంధర్వ వివాహం క్షత్రియ ధర్మం అని ఉన్నపళంగా శకుంతలను తనదానిగా చేసుకుంటాడు దుష్యంతుడు. శకుంతల గర్భవతి అవుతుంది. దుష్యంతుడు ఆమెకు ‘రాజ్యానికి వెళ్లి తిరిగి వస్తానని, పట్టపురాణిగా రాచమర్యాదలతో తీసుకువెళతా’నని హామీ ఇచ్చి వెళ్లిపోతాడు. శకుంతలకు సుపుత్రోదయమవుతుంది. భరతుడు అని పేరుపెడతారు. దుష్యంతుడు ఎన్నేళ్లకీ రాడు, భరతుడు పెరిగిపెద్దవాడవుతుంటాడు.

కణ్వుడు ఓ రోజు శకుంతలతో పెళ్లయిన పిల్ల అత్తవారింట ఉండటమే శోభస్కరమంటాడు. తండ్రిని వదిలిపెట్టి దుష్యంతుని వద్దకు పయనమవుతుంది శకుంతల. ఆ మహాప్రభువు సభ తీరి ఉంటాడు. దీనవదన అయిన శకుంతలను, ముద్దులొలికే భరతుణ్ణి చూస్తాడు. కానీ గుర్తుపట్టడు. ఆమె గత వృత్తాంతాన్ని చెబుతుంది. భార్యగా ఆదరించమని వేడుకుంటుంది. పిల్లాణ్ణి దగ్గరకు తీసుకోమంటుంది. దుష్యంతుడు నవ్వి ‘ఇది కట్టుకథ’ అంటాడు. ఆమె నివ్వెరపోతుంది. ప్రమాణాలు చేసిన పెనిమిటి కఠిన హృదయుడైనందుకు చింతిస్తుంది.

దుష్యంతుడు గతాన్ని జ్ఞాపకానికి తెచ్చుకోలేకపోతాడు సరికదా భార్యాపుత్రులను ఓరకంటితోనయినా చూడడు. ఈ పరిస్థితి ఏ స్త్రీనయినా ఎంతగా బాధిస్తుందో వేరుగా చెప్పుకోనక్కరలేదు. ఆమెకు జీవితంలో ఎదురైన పరీక్షలు చాలనుకుంటాడో ఏమో భగవంతుడు చక్కని మార్గాన్ని జ్ఞప్తికి తెస్తాడు. దుష్యంతుడు గాంధర్వ వివాహం చేసుకున్న నాటి అంగుళీయకం ఆమె వేలికి ఉంది. దాన్ని చూడగానే ఆమెకు కర్తవ్యం గుర్తుకొస్తుంది. మహారాజుకు ఆ ఉంగరాన్ని చూపుతుంది. రాజముద్రిక కళ్లపడగానే దుష్యంతుడు తుళ్లిపడతాడు. మెల్లమెల్లగా నాటి బంధాలు, అనుబంధాలు జ్ఞప్తికివస్తాయి. పొరపాటు గ్రహిస్తాడు. శకుంతల వ్యథ తొలగిపోతుంది. కథ సుఖాంతమవుతుంది.

ఈ సుఖసంతోషాలను అందుకోవడం వెనుక శకుంతల పడ్డ ఇక్కట్లు సామాన్యమైనవి కావు. ఆమెను చుట్టుముట్టిన చిక్కులు చిన్నవి కావు. సహనంతో వ్యవహరిస్తే, ధర్మబద్ధమైన జీవనం గడిపితే దైవం అనుకూలిస్తాడని చెప్పేందుకు శకుంతల గాథ ప్రత్యక్ష తార్కాణం. అందుకే పురాణాల్లో ఆమె పాత్ర ఎప్పటికీ సజీవం.

సాక్షిసౌజన్యం తో….

వెబ్ డెవలపర్లకు  ఆహ్వానం  ,

 వెబ్ డెవలపర్స్ కొరకు ఒక సదస్సు ను  e-తెలుగు  ఈ ఆదివారము, ఏప్రిల్ 15 న   హైదరాబాద్ లో  నిర్వహించనుంది. ఈ వర్క్ షాపు పూర్తిగా ఉచితం. ఈ వర్క్ షాపులో ఈ అంశాలను చర్చిస్తాము

దయచేసి ఈ ఆహ్వాన పత్రమును మీకు తెలిసిన అంతర్జాల సాంకేతిక నిపుణులతో పంచుకొనగలరు ,  

http://etelugu.org/webdev-hyd-april15

కంప్యూటర్ నిర్వాహక వ్యవస్థలలోనూ, ఇతరత్రా ఉపకరణాలలోనూ యూనికోడ్ ప్రమాణానికి తోడ్పాటు (ప్రత్యేకించి తెలుగు వంటి సంక్లిష్ట లిపులకు సాంకేతిక తోడ్పాటు, ఫాంట్ల అందుబాటు) పెరగటంతో ఇప్పుడు జాలంలో తెలుగు సమాచారం అనేక రూపాల్లో వెల్లివిరుస్తూంది. సమాచార సాంకేతిక ఫలాలు అన్ని వర్గాలకీ అందాలంటే ఇంకా అనేక రంగాల గురించిన సమాచారం జాలంలో అందుబాటు లోనికి రావాలి.

తెలుగులో వెబ్ సైట్లు తయారు చేసే వారికి కంప్యుటర్లు మరియు జాలంలో తెలుగు గురించిన సాంకేతిక అవగాహనను కల్పిస్తే, వారు తెలుగు సమాచారాన్ని అందించే వైవిధ్యమైన జాలగూళ్ళను వెలుగు లోనికి తీసుకువస్తారు. వారికి కావాల్సిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని అందించడానికే ఈ అవగాహనా సదస్సు!

సమయం

ఆదివారం, ఏప్రిల్ 15, 2012 — ఉదయం 10 గంటల నుండి
మధ్యాహ్నం 12 గంటల వరకు

వేదిక
హనీపాట్ ఐటీ కన్సల్టింగ్ ప్రై. లి.
6-2-46, అడ్వొకేట్స్ కాలనీ,
ఏసీ గార్డ్స్, లకడీ-కా-పూల్,
హైదరాబాద్ – 500 004.
(గూగుల్ పటం)

సంప్రదింపులు:
93965 33666, support @ etelugu [dot] org

తెలుగులో జాలగూళ్ళను తయారుచేయడానికి అవసరమయ్యే ప్రాధమిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానంపై ఈ సదస్సులో ప్రసంగాలు, ప్రదర్శనలూ ఉంటాయి. ఈ సదస్సు దృష్టిసారించే అంశాలు:

• కంప్యూటర్లో అక్షరాలను సూచించే ఎన్‌కోడింగ్ పద్ధతులు, యూనికోడ్ ఆవిర్భావం
• జాలం – దాని నిర్మాణాకృతి, HTTP మరియు HTMLలలో భాషలను తెలియజేసే పద్ధతులు, మెళకువలు
• తెలుగు టైపింగ్ పద్ధతులు
• తెలుగు ఫాంట్లు, వాటిని వెబ్‌సైట్లలో ఉపయోగించడం (@font-face)
• తెలుగు గురించి వివిధ ప్రోగ్రామింగ్ భాషలలో (PHP, ASP.net, Java) అమరికలు
• మొబైళ్ళలో తెలుగు
• డ్రూపల్, వర్డ్‌ప్రెస్ వంటి ప్రముఖ CMS (విషయ నిర్వహణ వ్యవస్థ) లలో తెలుగు సంబంధిత అమరికలు

ఈ సదస్సు ఇప్పటికే వెబ్ డెవలప్‌మెంట్ చేస్తున్న/నేర్చుకుంటున్న వారికి ఉద్దేశించినదే అయినా సాంకేతికంగా జాలం అందులో తెలుగు ఎలా పనిచేస్తాయో తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి ఉన్నవారు కూడా ఈ సదస్సు నుండి లబ్ది పొందవచ్చు.

ఈ సదస్సుకి హాజరై తద్వారా నేర్చుకున్న సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో మరిన్ని తెలుగు గూళ్ళను తయారుచేస్తారని ఆశిస్తూ…

e-తెలుగు బృందం.

పూర్తిగా చదవండి

<!--[if gte mso 9]> Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4 <![endif]--><!--[if gte mso 9]> <![endif]--><!--[if gte mso 10]> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt

మైదుకూరు : సమాజంలో చోటు చేసుకుంటున్న సాంస్కృతిక విధ్వంసాలు, సామాజిక రుగ్మతలపై కలాలను అస్త్రాలుగా ప్రయోగించాల్సిన ఆవశ్యకత ఎంతైనా ఉందని కవులు, కవయిత్రులు, రచయితలు పేర్కొన్నారు. ఉగాది సంద ర్భంగా తెలుగుభాషోద్యమ సమాఖ్య మైదుకూరు శాఖ ఆధ్వర్యంలో జిల్లా స్థాయిలో నిర్వ హించిన రచనల పోటీల్లో విజేతలకు ఆదివారం స్థానిక జెడ్పీ హైస్కూల్లో బహుమతులు ప్రదా నం చేశారు. కథా రచయిత తవ్వాఓబుల్‌రెడ్డి ఈ కార్యక్రమానికి

ఈ రోజున నా బ్లాగులో కొత్త పోష్టు "పుష్ప విలాసం "దర్శిం చ కోరతాను
[link]

bhavaraju has sent you a link to a blog:

sir,how write mathematical equation in the blogpost sent herewith in a
group topic (post)

Blog: అద్వైతం
Post: samskruthi
Link: [link]

--
Powered by Blogger
[link]

26వ హైదరాబాద్ పుస్తక ప్రదర్శనలో రెండొవ రోజు విషయాలు వ్రాసే అవకాశం నాకు రావడం చాలా అనందానిస్తోంది. ఈ రోజు శుక్రవారం అయినందున ప్రదర్శనకు విచ్చేసిన అతిధుల సంఖ్య చాలా తక్కువగా ఉండటం వల్ల e-తెలుగు స్టాల్ నందు కళ కొంచం తగ్గినట్లు కనబడ్డా, అది మన ఒక్క స్టాల్ వరకూ మాత్రమే పరిమితం కాకుండా అన్ని స్టాళ్లు బోసి పోయినాయి.

పూర్తిగా చదవండి

ఆనందంగా ఉత్సాహంగా గడిచింది. e-తెలుగు అధ్యక్షుడు వీవెన్, కార్యదర్శి కశ్యప్, కినిగె చావా కిరణ్, అట్లురి అనిల్, రెహ్మానుద్దీన్, ప్రవీణ్, రవితేజ, శ్రీనివాసకుమార్ తదితరుల కలయికతో మన e-తెలుగు స్టాల్ (2వది) కళకళలాడింది. కబుర్లు.. చెప్పుకుంటూ అలమరలు, కుర్చీలు, బల్ల సర్దుకోవడం, అంతర్జాలంలో ఉచితంగా అందుబాటులో ఉన్న తెలుగు వనరుల గురించి తెలిపే కరపత్రాలు సిద్ధం చేయడం, పంపిణీ చేయడం, అధ్యక్ష, కార్యదర్శుల అంకోపరుల (Laptop) ద్వారా సందర్శకులకు కంప్యూటర్లు, అంతర్జాలంలో తెలుగు వాడకం గురించి తెలియజేయడం తదితర కార్యకలాపాలతో తొలిరోజు కార్యక్రమం ఉల్లాసంగా గడిచింది.

పూర్తిగా చదవండి

e-తెలుగు సభ్యులకు ఔత్సాహికులకు, తెలుగు బ్లాగర్లకు, తెలుగు భాషాభిమానులకూ… తెలుగు బ్లాగుల దినోత్సవ శుభాకాంక్షలు!

ఈ నెల రెండవ ఆదివారం అనగా (డిసెంబర్ 11న) తెలుగు బ్లాగుల దినోత్సవం సందర్భంగా తెలుగు బ్లాగర్ల సమావేశం మరియు తేనీటి విందుని e-తెలుగు ఏర్పాటు చేసింది. తెలుగు బ్లాగర్లందరూ దీనిలో పాల్గొని విజయవంతం చేయమని ప్రార్థన. వివరాలు:

పూర్తిగా చదవండి

వ్యాకరణం -> అలంకారాలు -> అర్థాలంకారాలు -> దృష్టాంతాలంకారము లక్షణం: చేద్బింబ ప్రతిబింబత్వం దృష్టాంతస్తదలంకృతః వివరణ: వాక్యములు ఒకదానికొకటి బింబప్రతిబింబాలుగా (reflections) గా ఉంటే దాన్ని దృష్టాంతాలంకారం అందురు. ఉదా:- (చంద్రాలోకం, రచన: ఆడిదము సూరకవి) త్వమేవ కీర్తిమాన్ రాజన్! విధురేవ కాంతిమాన్ భా:- ఓ రాజా, నువ్వే కీర్తిమంతుడవు; చంద్రుడే కాంతిమంతుడు. వి:- గతంలో ఉపమాలంకరాములో ఉపమేయము, ఉపమానము

అయ్యా!
ఎవరైనా మాండలీకానికి, యాసకి వ్యత్యాసం సవివరంగా తెలుపగలరా?

తెలుగులో పదాలను వాక్యంలో ఇమిడ్చేటపుడు అవి రూపం కోల్పోతూ ఉంటాయి. సంధి జరిగి, సమాసం ఏర్పడినపుడు, బహువచనాలైనపుడు, విభక్తులు చేరినపుడు, .. ఇలా అనేక రకాలుగా పదాల రూపు మారుతూంటుంది. క్రియా రూపాలను బట్టి మారడం సరేసరి! ఇంగ్లీషులోనూ మారతాయిగానీ, తెలుగులో మారినంత ఎక్కువగా ఆ భాషలో జరగదు. పైగా ఇంగ్లీషులో జరిగే మార్పులు కొన్ని ఖచ్చితమైన నియమాలకు లోబడి జరుగుతాయి. ఆ నియమాలు కూడా తక్కువే. తెలుగులోనూ

తెలుగులో తేదీ ఆకృతి - తేదీ ఫార్మాట్ (Date format) - ఎలా ఉండాలి? ’ఎలా ఏముంది.. 08/31/11 అని ,అంతేగా’ అంటారు నేటి ఐటీ ఘనపాఠీలు. నాకు తెలిసిన ఐటీ కుర్రాడొకడు కిస్మీసు సెలవలకి అమెరికా నుంచి వాళ్ళూరు వచ్చాడు. వాళ్ళ తాతకు ఏదో కాగితం రాసిపెడుతూ తేదీని 12/13/06 అని రాసాడంట. అదిచూసి, ఆ పెద్దాయన, ’సదవేత్తే ఉండమతి పోయిందిరా నీకు’ అని అన్నాడంట. తేదీని తిరగరాసి, ’ఎమెరికన్స్ డేట్ ని అట్లాగే రాస్తారు తాతా’,

వ్యాకరణం -> అలంకారాలు -> అర్థాలంకారాలు -> వ్యాజనిందాలంకారం  లక్షణం: నిందయా నిందయా వ్యక్తిః వ్యాజనిందా ఇతి గీయతే వివరణ: నింద వలన వేఱొక నింద స్ఫురించినట్టైతే అది వ్యాజనింద అవుతుంది.వ్యాజస్తుతికీ వ్యాజనిందా ఉన్న ప్రథమమైన భేదం - వ్యాజస్తుతిలో నిందా, స్తుతి - రెండింటిలో ఒకటి ప్రత్యక్షంగా, మఱొకటి పరోక్షంగా ఉంటాయి. ఐతే వ్యాజనిందలో ప్రత్యక్షంగా ఒక నింద ఉంటే పరోక్షంగా మఱొక నింద ఉంటుంది. ఉదా:- (

పలుకుబడి అంటే పలికే తీరు.  ఇందులో ‘బడి’ అనేది ప్రత్యయం. ఇలాంటిదే ‘రాబడి’, వచ్చే తీరు అని అర్ధం.  కానీ జన వ్యవహారంలో ‘రాబడి’ అంటేనే ‘ఆదాయం’ అన్న అర్ధం స్థిరపడిపోయింది. ‘ఈ వ్యాపారంలో రాబడి బాగా ఉంటుందా?’ అంటే ఆదాయం వచ్చే తీరు బాగానే ఉంటుందా అని అర్ధం.

‘అరికం’ ఒక ప్రత్యయం. లక్షణాన్ని తెలుపుతుంది. పేదరికం, పెద్దరికం, చుట్టరికం, ఇల్లరికం, రాచరికం ఇత్యాదిగ. ‘అరి’ అనేది అచ్చ తెలుగు పదం. లక్షణాన్ని తెలుపుతుంది. నేర్పరి, పొడగరి, సిగ్గరి  ఇత్యాదిగా. దీనికి పొడిగింపే ‘అరికం’.

‘అమ్మా! మాదా కబళం తల్లీ!’ ఇందులో మాదా కబళం అనే మాట ‘మాధవ కబళం’. కృష్ణార్పణం తో సరిసమానమైనదిగా భావించబడాలని అర్ధం.

చదువులు, మాటలు కట్టిపెట్టి అంటే ఇక ‘చదివేది లేదా మాట్లాడుకునేదీ ప్రస్తుతానికి ఆపి’ అనే అర్ధంలో ఇప్పుడుంది. ఇందులో ‘కట్టిపెట్టడం’ అనే మాట చరిత్ర చాలా వెనకకు పోతుంది.  అంటే, పుస్తకాలు తాళపత్ర గ్రంథాల రూపంలో ఉండిన కాలందాకా నన్నమాట. తాళపత్ర గ్రంథాన్ని కట్టిపెట్టాలిసిందేగాని పుస్తకం మూసినంత సుళువుగా మూయలేంగదా. మాట మాత్రం వాడుకలో అలా నిలిచిపోయింది.

‘అభ్యంతరం’ అనే మాటకు ‘ఇంటి లోపలి గది’ అని అర్ధం. ‘అభ్యంతరం లేదు’ అనే మాటకు ‘అడ్డుచెప్పటానికి ఏమీ లేదు’ అన్న అర్ధంలో ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉంది. అయితే ఈ అర్ధం ఎలా వచ్చిందనేది అర్ధం కావడానికి ఒక సందర్భం ద్వారా చెప్పుకోవాలి. ఒక ఇంటి యజమాని ముందు వసారాలోనో, వరండాలోని కూర్చుని ఉంటాడు. ఇంతలో ఒకతను వచ్చి ‘అయ్యా! తమతో ఒక ముఖ్య విషయం మాట్లాడాలి,’ అన్నాడు. దానికా యింటి యజమాని సమాధానంగా, ‘అట్లాగా! అయితే ఇక్కడ పరవాలేదా, అభ్యంతరం గాని ఉందా?’ అని ప్రశ్నిస్తాడు. ఇక్కడ యింటి యజమాని అర్ధం ‘ఇంటి లోపలి గదిలోనికి వెళ్ళాలిసిన అవసరం ఉందా?’ అని అర్ధం. దానికి ఆ వచ్చిన మనిషి, ‘అబ్బే, అభ్యంతరమేమీ లేదు. ఇక్కడ మాట్లాడుకోవచ్చును,’ అంటాడు. అంటే ‘లోనికి వెళ్ళవలలిసినంత రహస్యమేమీ కాదు’ అని అర్ధం. ఇలా మొదలైంది, పోనుపోనూ ‘అభ్యంతరం’ అన్న మాటకు ‘సమ్మతి తెలుపలేనిది’ అన్న అర్ధం లోక వ్యవహారంలో స్థిరపడిపోయింది.

‘పితలాటకం’ అనే మాట ప్రస్తుతం వాడకంలో ‘తంటా’ అన్న అర్ధంలో ఉంది. ‘ఇతగాడితో పెద్ద పితలాటకం’ అంటే, ‘ఇతనితో వ్యవహారం ఏమంత మంచిదికాడు, ఇతను తంటాలు తెచ్చిపెట్టే మనిషి ‘ అని అర్ధం. ఈ మాట ‘పిత్తళిహాటకం’ అన్న మాటకు అపభ్రంశమని చెబుతారు. అంటే ‘ఇత్తడిని బంగారం లాగా చేసే మనిషి ‘ అని అర్ధం. నిందార్ధంలో ‘ఇత్తడిని బంగారంగా చూపించే మనిషి’ అని. నిందార్ధం జనవ్యవహారంలో స్థిరపడిపోయింది.

రెండేండ్ల కిందట నేను "పదిరోజుల్లో కన్నడం" పుస్తకం రాస్తానని చెప్పి ముందస్తు ఆర్డర్ల కోసం ప్రకటన ఇస్తే ఔత్సాహికులు పొలోమని ఆర్డర్లిచ్చేశారు. వాళ్ళ ఉత్సాహాన్ని జోకొట్టి పడుకోబెట్టింది ఇన్నాళ్ళూ నాలో సహజసిద్ధంగా ఉన్న బద్ధకం. ఐతే ఈమధ్యకాలంలో నా కన్నడ పరిజ్ఞానం విపరీతంగా పెరిగిపోయి నాకు నిజంగానే కన్నడం కొద్దికొద్దిగా అర్థమైపోతోందేమోనని చాలా రొంబ తుంబ డౌటనుమానం కూడా వచ్చేస్తోంది. దాన్ని

అందలము – అందలానికి ఎత్తేశాడు అంటే పొగడ్తలతో ఆకాశానికి ఎత్తేశాడు అన్న అర్ధంలో ఇప్పుడు వాడకంలో ఉన్నట్లుగా కనపడుతుంది గాని, అందలము అన్న మాటకు  ‘పక్కలన తెరలు లేని పల్లకీ’ అని అర్ధం. పూర్వం రాజులకాలంలో రాజాస్థానానికి తీసుకుని వెళ్ళేప్పుడు సన్మానితులను అందరికీ కనిపించే విధంగా అందలం ఎక్కించి తీసుకుని వెళ్ళేవాళ్ళు. రాజులకాలం పోయి, అందలాలు మాయమయ్యాక, పొగడ్తలలో ముంచెయ్యడం అన్న మాటకు అర్ధంగా అందలమన్న మాట మిగిలింది.

లొట్ట వేసుకుంటూ, లొట్టలు వేసుకుంటూ అంటే చాలా ఇష్టంగా తినడం అన్న అర్ధంలో ఇప్పుడు వాడ బడుతోంది. అయితే, ఈ లొట్ట వేసుకుంటూ అన్న మాటకు అర్ధం నిజానికి ‘లోటాడు వేసుకుంటూ’ అని. పూర్వకవుల ప్రయోగాలలో ఇది స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ‘కల్లు లొట్టెడు త్రాగి కైపెక్కి’ (వేణుగోపాల శతకం) ఇత్యాదిగా. లొట్టి అన్న పదానికి చెట్టునుండి కల్లును తేసే కుండ అని అర్ధం. లొట్టెడు తాగడం అంటే కల్లు ముంతడు తాగడం అనేగా అర్ధం. అయితే, కాలక్రమేణా జనసామాన్యం సమ్మతికి తగినట్లుగా అర్ధాన్ని మార్చుకుని ఇష్టంగా తినడం అన్న అర్ధంలో ఈ మాట కుదురుకుంది.

ఇప్పుడెవరూ ఇలా అడగడానికి ధైర్యం చెయ్యరుగాని, ఒకప్పుడు మీరే కులస్తులు? అని అడగడానికి గ్రామీణులలో ‘మీరేముట్లు?’ అని అడగడం వాడకంలో ఉందేది. ఇందులో మూడు మాటలున్నాయి. మీరు, ఏమి, ఉట్లు లేదా ఉట్టులు, అనేవి ఆ మూడు మాటలు. వీటిల్లో ‘ఉట్టు’ అన్న పదానికి ‘పుట్టు’ అనీ, ఇంకా ‘కారు, స్రవించు’ అనీ అర్ధాలున్నాయి. ఏ కులంలో జన్మించారు లేదా పుట్టారు అని ప్రశ్నించడానికి సంక్షిప్తంగా తయారయిన రూపమే ‘ఏముట్లు’ అన్న మాట. అయితే, ఇప్పటికే ఈ మాట మరుగున పడిపోయింది.

మీరు తెలుగు వికీపిడీయాకి వెళ్తే, వ్యాసాలు మాత్రమే కాక తతిమా సైటు అంతా తెలుగులోనే కనిపిస్తుంది. అలా సైటు మొత్తాన్నీ తెలుగులోనికి తీసుకువచ్చే ప్రక్రియని స్థానికీకరణ అంటారు. ఈ విషయంపై అవగాహనకు మీడియావికీ స్థానికీకరణ గురించిన ఈ స్వబోధక ప్రదర్శనని చూడండి: దానిలో చెప్పినట్టుగా మీడియావికీ (అంటే వికీపిడియా వెనకవున్న ఉపకరణం) యొక్క స్థానికీకరణ translatewiki.net వద్ద జరుగుతుంది. అక్కడ అదొక్కటే కాకుండా, స్టేటస్.నెట్, ఓపెన్‌స్ట్రీట్‌మ్యాప్, వికియా, వికీరీడర్, షపడూ వంటి మరెన్నో ఉపకరణాల స్థానికీకరణ కూడా [...]

ఈ శనివారం హైదరాబాదు లోని మర్రి చెన్నారెడ్డి మానవ వనరుల అభివృద్ధి సంస్థ (MCRHRD) లో జరిగిన తెలుగు అంతర్జాల సదస్సు గురించి మీకు ఇప్పటికే తెలిసివుంటుంది. ఆ సదస్సుపై నా నివేదిక ఇది. ఇది అసంపూర్ణమే. ఆ ఆనందోత్సాహలూ ప్రేరణా ఈ టపాలో ప్రతిబింబించకపోవచ్చు. ఈ సదస్సుని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ సమాచార సాంకేతిక శాఖ సౌజన్యంతో సిలికానాంధ్ర నిర్వహించింది. ఈ సదస్సులో రాష్ట్ర సమాచార సాంకేతిక శాఖ మంత్రి పొన్నాల లక్ష్మయ్యగారు ముఖ్య అతిథిగానూ, మాజీ [...]

నానుడులు, లోకోక్తులు అనదగినటువంటివి, అర్ధం అదే అయినా ఇప్పుడు వేరే మాటలలో ప్రయోగంలో ఉన్నటువంటివి, కొన్నైతే అసలు ప్రయోగంలో లేనటువంటివి, మరికొన్ని వేంకటకవి స్వయంగా సందర్భానికి అతికేట్లుగా కల్పించినట్లు అనిపించేటువంటివి, వేణుగోపాల శతకంలో చాలా కనిపిస్తాయి.  వాటిల్లో కొన్నిటిని క్రింద చూపడ మైంది:

‘వెన్న యుండియు నేతికి వెదికి నటుల’ – ఇంటిలో వెన్న సమృధ్ధిగా ఉన్న సంగతి మరిచి నేతికోసం ప్రయాస పడినట్లుగా అని ఈ మాటల అర్ధం. అంగట్లో అన్నీ ఉన్నా, అల్లుడి నోట్లో శని అనే సామెత, ఒడిలో బిడ్డను పెట్టుకుని ఇల్లాంతా వెదకడ మన్న సామెతా దీనికి కాస్తంత దగ్గరగా అనిపిస్తాయి తప్ప పూర్తిగా ఈ మాటల అర్ధంతో సరిపోగల సామెత ఇప్పుడు వ్యవహారంలో ఒక్కటి కూడా లేదని నా కనిపిస్తుంది.

‘కల్ల పసిండికి కాంతి మెండు’ – మెరిసేదంతా బంగారం కాదు (all that glitters is not gold అన్న ఆంగ్ల సామెతకు మక్కికి మక్కి) ఇప్పుడు వ్యవహారంలో ఎక్కువుగా వినిపించే సామెత.  కాని అర్ధంలో సూక్ష్మమైన తేడా ఉంది. ‘ఏమీ లేని విస్తరి ఎగిరెగిరి పడుతుంది’ అన్న సామెత అర్ధానికి ఈ సామెత అర్ధానికి ఓమొస్తరుగా సామ్యం కుదురుతుంది. కానీ ఇందులో హేళణ ఎక్కువగా ధ్వనిస్తుంది. పై సామెతలో భావ గాంభీర్యం ఎక్కువ.

‘అల్ప విద్వాంసుడు ఆక్షేపణకు పెద్ద’ ఇంత చక్కని నానుడి ఇప్పుడు ప్రయోగంలోనే లేదు. half knowledge is always dangerous అన్న ఆంగ్ల లోకోక్తిని గుర్తుంచు కున్నంతగా మనం ఈ సామెతను గుర్తుంచుకోలేదు. 

‘ఆబోతు పేదల యశము గోరు’ – ఇది అత్యంత హృద్యమైన నానుడి.  బసవయ్యను అంత ఎత్తులో, ఉన్నతమైన రూపంలో  లేపాక్షిలో మనవాళ్ళెందుకు మలుచుకుని స్థాపించుకున్నారో ఈ మాటల వల్ల అర్ధమవుతుంది.

‘గజముపై చౌడోలు గాడిద కెత్తితే, మోయునా పడవేశి కూయు గాని’ – చౌడోలు అంటే ఏనుగుపై  అంబారి. భారం మోయగలడో లేడో చూసి తలకెత్తాలి అనీ, సమర్ధత సరిగా గుర్తెరిగి కాని ఏపనినైనా అప్పగించ కూడదనీ ఈ మాటల అర్ధం. ఇదసలు ఇప్పుడు ప్రయోగంలో లేదు.

‘వలపు రూపెఱుగదు, నిద్ర సుఖం బెఱుగదు, ఆకలిలో నాల్క అఱుచి ఎరుగదు’ – ఇది ఒక నానుడుల మాలిక.  ఇందులో మొదటి దానికి సారూప్యత గలిగిన ‘ప్రెమ గుడ్డిది’ అనే ఇప్పుడు వాడుకలో ఉన్ననానుడి love is blind అనే ఆంగ్ల లోకోక్తి కి మక్కికి మక్కి.  దీనిని గుర్తుంచుకుని  వాడుతున్నాం మనం. నిద్ర సుఖ మెరుగదు అనే నానుడి అప్పటికి ఇప్పటికి అలాగే ప్రచారంలో ఉంది.  ఇక మూడవది ‘ఆకలి రుచి ఎరుగదు’ అన్న రూపంలో సంక్షిప్తమై ప్రయోగంలో ఉంది. ఆకలిలో నాల్క ‘అఱుచి’ ఎరుగదన్నదే హృద్యమైన అసలు రూపం.

‘అకము’ అనే పదానికి అర్ధం పాపము అని. న అకము, నాకము అంటే పాపము లేనిది, కాబట్టి స్వర్గం.

‘అక్షతలు’ అనగా క్షతమై ఉండనివి unbroken grains అని అర్ధం. అందుకే అక్షతలు తయారు చేసేప్పుడు నిండు బియ్యపు గింజలనే తీసుకోవాలి, అలాంటివే శిరస్సుపై ధరించడం గానీ, చల్లడం గానీ చేయ్యాలి.

‘పరము’, పరముపడి ఉండడం అంటే అభోజనం ఉండడం. పరగడుపు, పరము కడుపు, అభోజనమై ఉన్న, అప్పటికింకా ఏ అహారమూ తీసుకోని స్థితిలో అని అర్ధం.

‘అందె’ అనే మాటకు నూపురము a foot trinklet అని అర్ధం (అందెల రవళుల సందడి మరి మరి….). కానీ అందె వేసిన చేయి అన్నప్పుడు ఇది చేతి కంకణాన్ని సూచిస్తుంది. అయితే ఈ కంకణం ప్రజ్ఞకు ప్రశంశా పూర్వకంగా బహూకరింప బడినదై ఉంటుందనేది ఆ మాటల అర్ధం చెప్పకనే చెబుతుంది.

‘బోన’ అనే పదానికి వండిన ప్రాలు, అన్నం అనే అర్ధం ఉండేది. దీని నించే బోనము అయ్యింది. ఇదే ‘బోనాలు’ అనే మాట. అయితే, బోనము అనే పదం సంస్కృత ‘భోజనము’ అనే పదానికి వికృతి రూపమని కూడా చెబుతారు.

‘హాయిగా’ అన్న మాట సుఖంగా అని ప్రయోగంలో ఇప్పుడున్న అర్ధం. శరీరం బాగా అలసట చెంది ఉన్న తరుణంలో కొంత విశ్రాంతి దొరికితే, అప్పుడు అసంకల్పితంగా నోటినుండి విడుదలయ్యే ‘హా’ అనే ఊర్పుతో కూడుకున్న శబ్దం నుంచి ఈ పదం ఏర్పడింది. కవుల ప్రయోగాల్లో ఇది ఇలాగే కనిపిస్తుంది (సుఖమంది ‘హా’ యని సొక్కువేళ…ఇత్యాదిగ).

‘భడవా’ అన్న మాట ఇప్పుడు ‘చిన్న వయసులోనే పెద్ద పనులు చేయగల నేర్పరి’ లేదా ‘వయసుకు మించిన పనులు చేయగల ప్రావీణ్యత గలవాడు’ అన్న అర్ధంలో పిల్లలను ఒకింత మెచ్చుకోలు ధ్వనించే విధంగా మందలిస్తున్న సందర్భంలో వాడబడుతోంది.  కానీ, ‘బడవా’ అన్న మాట కవుల ప్రయోగాల్లో ‘తార్చువాడు, తార్చునది’ అన్న అర్ధంలో వాడబడింది. (పంచాంగములు మోసి, బడవాతనము చేసి…ఇత్యాదిగ).

‘అల్లారు ముద్దుగా’ అనే పదబంధానికి చాలా ముద్దుగా, అంటే ఏ కష్టమూ తెలీనీయకుండా చూసుకోవడం, అలా పెంచడం అనేది ప్రయోగంలో జనసమ్మతి పొందిన అర్ధం. ఈ పదబంధంలోని ‘అల్లారు’ అనే మాటను అల్ల, ఆరు అని రెండు మాటలుగా విడదీసి చూపించింది బ్రౌణ్యం. అయితే ఈ రెండు పదాల విడి అర్ధాలు ఇక్కడ పొసగవు. అల్లరే ముద్దుగా, అంటే చేసే అల్లరియే ముద్దుగా అనే అర్ధంలో వాడబడినది రాను రానూ అపభ్రంశమై అల్లారు ముద్దుగా మారిందని నా అభిప్రాయం. ఈ అభిప్రాయంతో మీరు సోపపత్తికంగా విబేధించవచ్చు.

‘వాస్తవము’ అంటే నిజం అన్నది రూఢార్ధం. వస్తువులో నిక్షిప్తమై దృగ్గోచరమయేదీ, అనుభవమయ్యేదీ ఏదైతే ఉందో అది తాత్త్వికంగా నిజం కాబట్టి, వస్తుగతమై ఉండేది వాస్తవము, నిజం అన్నది రూఢార్ధమైందని నా అభిప్రాయం. ఈ అభిప్రాయంతోనూ మీరు సోపపత్తికంగా విబేధించవచ్చు.

భాష బలంగా ఉందా, బలహీన పడుతుందా అని తేల్చడానికి ఆ భాషకు ఉన్న పద సంపదే కొలమానం. అన్ని భాషలలో పదజాలం రోజు రోజుకు పెరుగుతుంటే మన తెలుగు భాషలో మాత్రం వాటి జాగాలో ఇంగ్లీషు పదాలు వచ్చి చేరుతున్నాయి. కొంత మంది ఔత్సాహికులు కొత్త కొత్త తెలుగు పదాలను సృష్టించడానికి ప్రయత్నించడం అభినంద నీయమే అయినా అవి ఎంతవరకు ప్రజల్లోకి వెళ్తున్నాయి అనేది కూడా ఆలోచించ దగ్గ విషయం. ఎక్కువ మంది కొత్త పదాలను సృష్టించ దానికి

కొంత, చాలా కాలం క్రితం, కొన్ని పద్యాల్ని తెలుగు పద్యాల్లో ఆంగ్లోచ్ఛారణా పాఠాలన్న పేర పెట్టాను. శ్రీ సుదర్శనం గారి పద్యాల పాఠాలు మెల్లమెల్లగా వందను తాకుతున్నాయి. ఉచ్ఛారణను దాటి పద వ్యుత్పత్తి, భాషాభాగాలను స్పృశిస్తూ కొంత ప్రౌఢంగా మారింది. ఈ పద్యాలను యూనికోడులో టైపు చేయడం తప్ప నా హస్తవాసి మరేమీ లేదు. మచ్చుకి మరికొన్ని పద్యాలు ఇక్కడ:

1.
మర్క్యురి పాదరసంబౌ
సర్క్యూయిటసనగ నొప్పు సర్కిట్ పరమై
హర్క్యూలీజ్ అతి బలుడౌ
పర్క్యూటేనియసనంగ త్వగ్ మూలమగున్

(Mercury, Circuitous, Circuit, Hercules, Percutaneous )

2.
క్వెశ్చన్ అన ప్రశ్న యగు, స
జశ్చన్ సూచన యగును, డిజశ్చన్ మరి డై
జశ్చన్ జీర్ణక్రియ, కం
జశ్చన్ సమ్మర్దమగును సంధ్యా నాటీ!

(Question, Suggestion, Digestion, Congestion )

3.
భాషా విభాగంబు మారగా వెన్వెంట
మారును గాదె యుచ్చారణంబు
హీలు హెల్తయ్యెను హేలు తత్పరమెయౌ
ఫూడ్, ఫీడ్ విభేదంబు పొదలునిటులె
బ్రీడు బ్రూడగు గాదె బ్లీడు బ్లడ్ ఇట్టులే
గ్రేస్ నుండి క్రియకల్గు గ్రేజనంగ
నీ నీలగును నెస్టు నెజిలగు గమనింప
ఈక్వల్ ఇక్వాలిటీ ఇటులె చెల్లు
కాఫ్ నుండి కావ్ గల్గు హాఫ్ నుండియే హావ్, బి
లీఫ్ బిలీవ్ అగును రిలీఫు నిట్లె
సాలిడ్ సలిడిఫైయె స్టడి స్ట్యూడియస్ అగు
టిట్యులర్ టైటిలు డీపు డెప్తు
లోరయ్యె లర్న్ లెండు లోనుగ మారెను
సీ సైటు, సిట్ సీటు, స్టీలు స్టెల్తు
నిట్ నాట్‍గ మారె ఎనిమి ఇనిమికల్, అ
బైడ్‍ అబోడగు, బైండు బాండు
డీడయ్యె డూ, డ్రాపు డ్రిప్పిట్టులేయగు
నౌనయ్యె నామినల్ నాగభూష ;
స్కూల్ స్కలేస్టిక్ అగు సోషల్ ససైయటి
వైసును విషియేటు గ్లాసు గ్లేజు
ఇంక్లైన్ అలెజ్‍ నుండి ఇంక్లినేషను మరి
ఏలిగేషన్ గల్గు నిందుమౌళి
స్పేసు స్పేషియలగు పేలస్ పలేషియల్
డివినిటియు డివైను కవయునిట్లె

పాప్యులర్ పీపులును మరి పాప్యులసును
ఏకపరమగు అబిలిటి ఏబులిటులె
క్లియరు క్లేరిటిగా మారె క్లీను క్లెన్సు
కాలని కలోనియల్లాయె కాలకంఠ!

( భాషా విభాగంబు = Parts of Speech
Heal – Health, hale; Food – Feed; Breed – Brood; Bleed – Blood; Grass – Graze; Knee – Kneel;
Nest – Nesting; Equal – Equality; Calf – Calve; Half – Halve; Belief – Believe; Relief – Relieve;
Solid – Solidify; Study – Studious; Title – Titular; Deep – Depth; Learn – Lore; Lend – Lone; See – Sight; Sit – Seat; Steal – Stealth ; Knit – Knot; Enemy – Inimical; Abide – Abode; Bind – Bond; Do – Deed; Drop – Drip; Noun – Nominal; School – Scholastic; Social – Society; Vice – Vitiate; Glass – Glaze; Incline – Inclination; Allege – Allegation; Space – Spatial; Palace – Palatial; Divinity – Divine; People – Popular, Populace; Able – Ability; Clear – Clarity; Clean – Cleanse; Colony – Colonial )

4.
వర్ణక్రమము వేరు, భావమ్ము వేరయి
ఉచ్చారణము మాత్రమొకటె యైన
యట్టి పదంబులు హామఫోన్సనబడు
ఈ క్రింది పదములిట్టివియె యగును
హేర్‍ రోడ్‍ మరి గరిల హియరు డియరును గ్రీస్
సేల్‍ ఫేలనంగను మేలననిటె
కాంప్లిమెంట్‍ ప్రిన్సిపల్‍ కాన్ఫిడంట్‍ కౌన్సిలు
మీటని రెడ్‍ అన పీసునిటులె

బేరనగ సోల్‍ రెయిననగ ఫేరనంగ
పేరనంగ సైట్ సోరన పేక్టనంగ
బ్రేకనగ కర్నలనగ హీల్‍ బీటనంగ
రీడ్‍ మరియు చెక్‍ రీక్‍ ను హోల్‍ వృషభ వాహ!

వర్ణక్రమము = Spelling
Homophone
Hare – Hair; Hear – Here; Dear – Deer; Greece – Grease; Sale – Sail; Pale – Pail; Male – Mail; Compliment – Complement; Principle – Principal; Confident – Confidant; Meat – Meet; Red – Read (Past Tense);
Bear – Bare; Sole – Soul – Seoul (capital of South Korea); Rain – Rein – Reign; Soar – Sore;
Pear – Pare – Pair; Site – Sight; Shear – Sheer; Pact – Packed; Brake – Break; Colonel – Kernel;
Heel – Heal; Beer – Bier; Read – Reed; Check – Cheque; Wreak – Reek;

5.
హామగ్రాఫునకుండు నానార్థములు, ప
లిసెమి యన పలు అర్థములే యెసంగు
స్లఫ్ ‍అనంగను ఫాస్టన సౌండనంగ
మినిటు మైన్యూటు మరి టియర్ జననిటులనె
హామఫోనును మరియును హామగ్రాఫు
ఒదిగియుండును హామనిం పదమునందె

(Homograph; Polysemy; Slough; Sound; Minute; Tear – Tier; Homonym )

6.
స్టేటివ్ క్రియలు దెల్పు స్థిమిత పరిస్థితి
కాన ’ఇంగ్’ (ing) వీనికి కలుపరాదు
అమరు సామాన్య ధర్మముగ ’ఇంగ్’ చేర్పమి
బీయింగ్ క్రియలివియె బేసికంటి!
ఇంద్రియ గ్రాహ్యము లీహలూ హలు రుచుల్
నడవడి వైఖరి నమ్మకముల
చాటునీక్రియలు; డిసర్వు నండస్టేండు
సీం, లవ్ అనంగ పర్సీవ్ బిలాంగు

వరలు వ్యతిరేకి డైనమిక్‍ వర్బనంగ
ఇవియె డూయింగ్ క్రియలన నెసగు, చలన
శీలత ఈ క్రియ ధర్మము సెండ్, రిపేరు
వర్కనగ, వీనికి ’ఇంగ్’ చేర్చవచ్చు నీశ!

(Stative; Being; Deserve; Understand; Seem; Love; Perceive; Belong; Dynamic; Doing; Send; Repair; Work )

7.
ఈ క్రింది పదముల ఎయ్చ్ (H), మూగయై యుండు
ఆనస్టు, అవర్, ఏర్, ఆనరనగ
ఆర్చును, హర్టు గ్రేఅం టెమ్స్ ను, సేంటిపి
సేంతిపి పాస్ట్యుమస్‍ చేటమనగ
ఏంటని, ఏంతని హెమరిజ్ టిరీసయు
టామస్ షెపడ్ డాల్య డాలియ యన
మరి హిగిన్ బాటమ్స్ మాం మోం అనగవచ్చు
మెక్‍ కీమాను వీఇకిల్ వీహికిలన

ఫారిడనగ ఫోర్‍హెడ్‍ అన ద్వయము సరియె
వీయిమెంట్‍ వీహిమెంట్‍ మరి నీయిలిజము
నీహిలిజమన ప్రయిబిషన్ ప్రోహిబిషను
హీ (He) కి ఊనిక లేనిచో ఈ, ఇ యగును
ఇట్లె డిసేబీల్ డిసబీల్‍ మహేశ! సాంబ!

(Honest; Hour; Heir: Honour; Herb; Graham; Thames; Xanthippe; Posthumous; Chatham; Anthony; Haemorrhage; Theresa; Thomas; Shepherd; Dahlia; Higginbothams; Maugham; Mac Mohan ; Vehicle; Forehead; Vehement; Nihilism; Prohibition; Disable )

8.
పదములు కొన్ని వ్యాప్తములు పెనల్టిమేట్
అంతాక్షరము మూగదేను, కాని
తత్పదోత్పన్న పదావళి యందున
మూగవోయిన శబ్దము రవళించు
పేరడైం పేరడిగ్మేటిక్‍ రిసైన్ రెసి
గ్నేషను, సైను సిగ్నేచరగును
హిం హిమ్నలగును ఇట్లె రేన్ రెగ్నమౌ
సాలం సలమ్నిటి శమన వైరి!
కాలమగును కాలంనిస్టు కాలమిస్టు
ఫ్లెం ను ఫ్లేగ్మేటికగును బాలేందు మౌళి!
క్రం అగును క్రంబులాటం ను కండెమిటులె
పాంజనితము పాల్మేటును పాల్మరునగు

(ఉత్పన్న పదావళి = Derived Words; Paradigm – Paradigmatic; Resign – Resignation; Sign – Signature; Hymn – Hymnal; Reign – Regnam; Solemn – Solemnity; Column – Columnist; Phlegm –Phlegmatic; Crum – Crumble; Autumn – Autumnal; Condemn – Condemnation; Palm – Palmate, Palmer )

9.
లవ్‍లోన గివ్‍ లొ పల్కగరాదు గద ’ఈ’ (e)
ఐనచో నిదియేల అతికియుండు
యనగ నుత్తరంబె ’ఈ’ ఆది పదాచ్చును
దీర్ఘీకరించును త్రిపుర వైరి!
మ్యాట్ మేట్ అగునిటులె ప్యేన్ పేనగును డిమర్
డిమ్యుఅర్ అగును బిట్ ఇట్లె బైటు
స్టాప్ స్టోప్ గ మారును స్టార్‍ స్టేరు కారు కేర్‍
మెట్, టబ్లు మారును మీటు, ట్యూబు

డూ అగున్ డోగ టాప్, పిన్‍ లు టాపు, పైను
స్పిట్ పరిణతియె స్పైట్ శివ! మహేశ!
పైని ’ఈ’ మేజిక్ ఈ యని పలుక బడును
ఈ ను తొలగింతు రమెరికనులీ పదముల
ఏక్స్ చివరను ఏడ్జ్ చివర గిరీశ! సాంబ!

(Love; Give; Mat – Mate; Pan – Pane; Demur – Demure; Bit – Bite; Stop – Stope; Star – Stare; Car – Care; Met – Mete; Tub – Tube; Do – Doe; Top – Tope; Pin – Pine; Spit – Spite; Grip – Gripe; American Spelling for Axe is Ax and Adze is Adz)

10.
గ్రీస్‍ నుండి డీమాస్‍ యురీక ను పై (π) దెచ్చి
ఇటలి పీట్సను గ్రహియించి మెచ్చి
ఏంజైన పెక్టరిస్‍ ఏ ప్లూరిబస్‍ యూన
మునుదెచ్చి లేటిను మూలకముగ
భరత ఖండమునుండి బహువ్రీహి గొంపోయి
జర్మనీ నుండి కైసరును దెచ్చి
స్పేనిష్‍ నుండి సవేన, ప్వెబ్లో గొని
పర్షియా నుండి దర్బారు దెచ్చి

ఫ్రాన్సు దేశపు రాండివూ పరిగణించి
పోర్చుగల్ నుండి పాద్రి, టైఫూను దెచ్చి
సూక్తులిటుపన్ని సర్వాంగ సుందరముగ
అలరు దేదీప్యమానమై ఆంగ్ల వాణి

(Demos; Eureka; Pizza; Bahuvreehi Samasa/Compound; Angina Pectoris; E Pluribus Unum; Kaiser; Savannah; Pueblo; Durbar; Rendezvous; Padre; Typhoon)

Filed under: Uncategorized Tagged: ఉచ్చారణ, తెలుగు, పద్యాలు, భాష

రామదండు నడిచి రాక్షస సంహారం చేసింది. మహాత్ముడు నడిచి సత్యాగ్రహం చేసాడు, స్వాతంత్ర్యం తెచ్చాడు. నాటి నుండీ నేటివరకు ఒకమంచిపనికోసం నడకసాగించిన ఎవరూ ఓడిపోలేదు. తెలుగుభాష గొప్పతనాన్ని, భాష మీద మనకున్న అభిమానాన్ని ప్రకటించటానికి మనమంతా, కలిసి నడుద్దాం. ప్రపంచానికి తెలుగుభాష ఉనికిని చాటి చెబుదాం.
— నాగ మురళీధర్

(ఈ వ్యాసంలో కొన్ని పదాల పక్కన బ్రాకెట్లలో అంకెలు చూపించాను. అవి - ఆగస్టు 2 రాత్రి ఆయాపదాల కోసం గూగిలించినపుడు వచ్చిన ఫలితాల సంఖ్య. మళ్ళీ వెతికితే ఈ ఫలితాలు కొద్దిగా అటూఇటూ అయ్యే అవకాశం ఉంది. ఇక్కడ రాసినదంతా గూగుల్లో వెతకడాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని రాసినదే. గూగిలించడం అంటే google.com లో వెతకడం.)  ----------------------------- జాలంలో ఏదైనా సమాచారం కోసం వెతకాలంటే సెర్చింజనే గతి. సెర్చింజనుకు

td{ vertical-align: top; } పదో తరగతి చదివేటప్పుడు తెలుగు టీచర్ అనంతాచార్యుల వారు చందస్సు నేర్పించారు. ఆ సందర్భంగా  ఆటవెలది పద్యాన్ని బోధిస్తూ, ఒక పద్య పాదాన్ని ఇచ్చి పూరించమని చెప్పారు. అది... 'ఆట వెలదు లెల్ల నాటాడు నప్పుడు' చందస్సు నేర్చుకున్న ఆనందంతో సమధికోత్సాహంతో ఇలా పూరించాను.  ఆ. వె.ఆట వెలదు లెల్ల నాటాడు నప్పుడు పాడునపుడు మనము పరవశించి  మేను పులకరించి మేఘ మధ్యంబునం దాటలాడుచున్న

“రాలిపోయే పువ్వా, నీకు రాగాలెందుకే!” “ఆకాశాన సూర్యుడుండడు సందెవేళలో!” “వేణువై వచ్చాను భువనానికి, గాలినై పోతాను గగనానికి” “గతించిపోవు గాథ నేననీ!” “నరుడి బ్రతుకు నటన, ఈశ్వరుడి తలపు ఘటన, ఆ రెంటి నట్టనడుమ నీకెందుకింత తపన?” … ఇలా ఎన్ని వ్రాసినా వేదాంతి, కవి అయినా తన జీవనగీతం కూడా ఇలాగే పాడవలసి వస్తుందని … Continue reading →

నాకు తెలుగు మీదున్న ప్రేమ నా చేత కొన్ని పనులు చేయిస్తూ ఉంటుంది, ఇప్పుడు కొత్తగా నేను చేపట్టిన పని అచ్చ తెలుగు పదాలని వెతకడం. మూలద్రవిడ భాష నుండి తమిళం, తెలుగు, కన్నడం వచ్చాయని మనకి తెలుసు. ఆర్య సంస్కృతి, ద్రవిడ సంస్కృతిలో విలీనమయినప్పుడు భాగంగా సంస్కృతం, ద్రవిడ భాషలన్నిటిలోనూ బాగా కలిసిపోయింది. ఈరోజుకి ఏది అచ్చ తెలుగు పదమో, ఏది సంస్కృతపదమో పోల్చుకుని, విడదీయలేనంతగా సంస్కృతం తెలుగులో కలిసిపోయింది.

రెండు రోజుల క్రితం నేను మొదలుపెట్టిన తెలుగు సమాచార వినియోగంపై అభిప్రాయ సేకరణలో అడిగిన ప్రశ్నలు ఇవీ: మీ సమాచారం వినియోగంలో తెలుగు శాతం పెరగాలనుకుంటున్నారా? లేదా, మీ తెలుగు వినియోగ ధోరణితో (నెమ్మదిగా అయినా పెరుగుతుందనే అనుకుంటున్నాను) మీరు సంతృప్తిగా ఉన్నారా? ఇంకా మీరు తెలుగులో ఏయే సమాచారం/విషయాల్ని (ప్రత్యేకించి జాలంలో) చూడాలనుకుంటున్నారు? మరో రకంగా, మీకు తెలుగులో దొరకని సమాచారం ఏముంది? వాటికి సంబంధించి నా జవాబులూ ఆకాంక్షలు ఇవీ: నేను బ్లాగులోకంలో అడుగుపెట్టినప్పటికీ [...]

పేరు: చాంచల్యం కరిగిన బాల్యం! గుర్తులు: తప్పిపోయిన సమయంలో స్వచ్ఛమైన మనసు తొడుక్కుని ఉంది, మనిషితనం తప్పించి మరే భాషా రాదు, మనసు భాష కొంచెం అర్థం చేసుకోగలదు “పైకి తెలియకపోయినా అందరూ నిన్నే వెతుకుతున్నారు… నీవు వెళ్ళినప్పటి నుంచి బ్రతుకుతల్లి నవ్వుని మరచిపోయింది! వచ్చెయ్యి, నిన్ను నన్నుగా చేసుకుంటా!”

నిజమే… క్యాలెండర్‌లో “20″ తరువాత “0″ కాస్తా “1″ అయింది! “ఒకటి”కి ఎంత విలువనో కదా!అబ్బే పదేళ్ళేనా… ఎంతో నేర్పించింది జీవితం… చేరదీసి తట్టి, చాచి పెట్టి కొట్టి చాలానే నేర్పింది జీ..వి..తం! నేనే… ఏమీ నేర్చుకోలేదు!విదేశంలో పదేళ్ళున్నానంటే… “ఆహా!” అన్నవాళ్ళే అంతా! “అయ్యో” అనుండాలని ఎందరికి తెలుసు!? తల్లిభూమి చేదయ్యిందా?అదేంటో… మనసు బ్రతికే ఉంది … Continue reading →

గత నెల రోజులుగా ఆంధ్రాలో, తెలంగాణాలో జరుగుతున్న ఉద్యమాలలో ఒక పదం మరీ మరీ వినిపించింది. ఈ పదాన్ని పలకడానికి అటు టీవీ యాంకర్లు, ఇటు రాజకీయ వాదులు, మరోవంక పోలీసులు విపరీతంగా శ్రమించారు. అదేదో గొప్ప చాలా పెద్ద పదం అనుకుంటే పొరపాటే. ఆ పదమే 'సంయమనం'. దీన్ని ఎన్ని రకాలుగా పలికారో చూద్దాం.సయ్యమనంసైమయనంసమ్మయనంసమయమనంసైమానం...ఒక పదాన్ని ఇన్ని రకాలుగా పలుకు తున్నారంటే దాంట్లో క్లిష్టత ఉండ బట్టే కదా? హిందీ

ఇది మీరు చదువుతున్నారంటే కచ్చితంగా తెలుగువారే అయివుంటారని నేను అనుకుంటాను. తెలుగులో బ్లాగు/సైట్లను నిర్వహిస్తున్నవారు, రచనలు చేసేవారు మాతృభాష మీద అభిమానము చేతనే ఆ పని చేస్తున్నారు. కని గమనించారా? తెలుగు బ్లాగుల URLలు ఆంగ్లములో ఉన్నది. కనీసం, తెలుగులో URL అంటే ఏంటని కూడా నాకు తెలియదు. అది నా పరి(దుః)స్థితి. కాని, మనకు నచ్చిన భాషలో URLలను పొందవచ్చని ఎక్కడో ఒక బ్లాగులో చదివాను.  ప్రస్తుతం తెలుగుభాష యొక్క స్థితిని ఏవిధంగా మెరుగుపరచడం అని [...]

గత రెండురోజులుగా ప్రసారమాధ్యమాలలో మైదుకూరు స్కూలులో తెలుగు మాట్లాడినందుకు ఇద్దరు పిల్లలకు ఉపాధ్యాయులు వేసిన శిక్ష  ఓ పెద్ద చర్చాంశనీయమయింది.  మన టి.వి చానళ్లకి మరో పండగ.  ఈ రోజు ఉదయం నుండి ఏ చానలు తిప్పినా  దీనిమీదే చర్చ.  వీళ్లు ఇప్పుడే కళ్లు తెరిచారో లేక వేరే సంచలనాత్మక వార్తలు ఏమీ లేక దీనిమీద పడ్డారో అర్థం కావటం లేదు. అసలు పిల్లలు ఎలాంటి తప్పు చేసినా ఇలా మెడలో బోర్డులు వేలాడదీయటం తప్పు.....మనం

క్రొన్ని రోజుల క్రిదంట నేను ఈ వార్తను చదివాను. తెలుగు భాషను పరిరక్షించడానికి ప్రవాసాంధ్రులు నడుంబిగించారు. మాతృభాషను కాపాడేందుకు ఉద్యమంలా కార్యక్రమాలను నిర్వహించాలని దీనికి పూర్తి సహాయసహకారాలు అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని అమెరికాలోని ప్రవాసాంధ్రులు తీర్మానించారు. ఉత్తర టెక్సాస్ తెలుగు సంఘం మహాసభలలో ఈ తీర్మానాన్ని చేస్తూ తెలుగు భాష తియ్యదనాన్ని చాటిచెప్పిన వేమన, సుమతీ తదితర శతకాలను సీ.డి.లుగా తయారు చేస్తున్నామని నిర్వహకులు తెలిపారు. రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా అన్ని పాఠశాలలో 1వ తరగతి నుండి 10వ [...]

కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు పనిచేసే ప్రతిచోటా టోలిక్ (TOLIC – Town Official Language Implementation Committee) అనే సమితి ఉంటుంది. ఆ పట్టణంలో ఉన్న అన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థలు, జాతీయ బ్యాంకులు అందులో సభ్యులు.ఊళ్ళోని ఏదో ఒక పెద్ద సంస్థ టోలిక్ కు అధ్యక్షత వహిస్తుంది.ఈ TOLIC ను హిందీలో నరాకాస్ అంటారు – ‘నగర రాజ్ భాషా కార్యాన్వయన్ సమితి’ అన్న మాట. కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యాలయాలన్నీ రాజభాష ఐన హిందీ ని ఎంతవరకు అమలు చేస్తున్నాయో రివ్యూ చేసి పార్లమెంటుకు రిపోర్టు చేయడం, హిందీ అమలుకు సూచనలివ్వడం ఈ సమితి పనులు. మైసూరులో భారతీయ భాషా సంస్థాన్ (Central Institute of Indian Languages – CIIL) ఈ సమితి కి అధ్యక్షత వహిస్తుంది. మా కార్యాలయంలో ఈ రాజభాషా అమలు సమన్వయకుడి పదవి నాది (Official Language Coordinator). ఆ బాధ్యతల రీత్యా నేను నెలకోసారి భారతీయ భాషా సంస్థాన్ కు వెళ్ళవలసి వస్తుంది.

గత సోమవారం మధ్యాహ్నం సమావేశానికి CIIL నుండి పిలుపు వచ్చింది . ఆ ముందురోజే బ్లాగుల్లో భాషా చర్చలతో బుర్ర వేడెక్కి ఉండడాన ఆఫీసులో కూడా అవే అలోచనలతో ఉన్న నాకు అదేరోజు భాషల నిలయానికి వెళ్ళవలసి రావడం యాదృచ్ఛికమే ఐనా ఆలోచనలనుండి కొంత విముక్తి కలుగుతుందనే ఉద్దేశ్యంతో ఎగ్గొట్టకుండా వెళ్ళాను. హిందీ అమలు గురించి చర్చలు జరుగుతున్నాయి. అన్యమనస్కంగా ఉన్ననాకు పెద్దగా తలకెక్కడం లేదు. సభాధ్యక్షత వహించిన ప్రొఫెసర్ రాజేష్ సచ్ దేవ , CIIL ఉప సంచాలకులు, ఈ విషయం గమనించినట్లు నాకప్పుడు తెలియలేదు. సమావేశం ముగిసిన తరువాత దగ్గరకు పిలిచి అడిగారు – ” ఇక్కడ లేవు నువ్వు ఏమిటి సంగతి?” అని. ఎలాగూ అడిగారు కదా అని భాష గురించి నాక్కొన్ని ప్రశ్నలున్నాయని చెప్పాను. ఆయన కూడా కొంత తీరిగ్గా ఉండడంతో కాసేపు వివరంగా మాట్లాడారు మా సంభాషణలో ఆయన చెప్పిన సంగతులు, యథాతథంగా కాకుండా, నా మాటల్లో క్రింద వ్రాస్తున్నా:

అసలు అధికార భాషంటే ఏమిటి అన్న దానికి సచ్ దేవ గారి వివరణ:

అధికార భాష అన్నది మూడు రకాలు:

1. Legislative Official Language : పరిపాలనా సౌలభ్యం కోసం శాసన పూర్వకంగా ప్రభుత్వం అదేశించిన అధికార భాష. మన దేశంలో హిందీ లాగా.

2. Symbolic Official Language : ప్రభుత్వం లాంఛనంగా ప్రకటించిన అధికార భాష, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో ఉర్దూ లాగా, పాండిచ్చేరిలో ఫ్రెంచి లాగా – ఒక వర్గాన్ని సంతోష పరచడంకోసం ఒక భాషను అధికారభాషగా లాంఛనంగా ప్రకటిస్తారు గానీ నిజానికి ఆ భాషలో అధికారిక కార్య కలాపాలేవీ జరగవు.

౩. Working Official Language : ఇది ఎవరైతే అధికారిక కార్య కలాపాలు నిర్వహిస్తారో వారికి అనువుగా ఉండే భాష అన్నమాట. మన దేశంలో ఆంగ్ల భాష లాగా. ఎవరు అవునన్నా కాదన్నా చివరికి ఆ భాషలోనే అన్ని అధికారిక పత్రాలూ వెలువడుతాయి.

ఈ మూడు రకాల అధికార భాషలూ ఏ దేశంలో నైతే ఒకే భాషగా ఉంటుందో అది భాషా పరంగా ఎంతో సౌలభ్యం ఉన్న దేశం అన్నమాట. చాలా వరకు ఐరోపా దేశాలు,అమెరికా(ఉత్తర,దక్షిణ), చైనా, తూర్పు ఆసియా దేశాలు, అరబ్బు దేశాలు ఈ కోవలోకి వస్తాయి.

ఆఫ్రికాలో లాంఛనంగా ప్రతి దేశానికీ ఓ అధికార భాష ఉంటుంది కానీ, నిజానికి దైనందిన కార్యకలాపాలన్నీ ఆంగ్లంలోనో, ఫ్రెంచిభాషలోనో జరుగుతాయి. అక్కడ సామాన్య ప్రజలకు , పాలనాధికారులకు మధ్య భాష పెద్ద అంతరాన్నే సృష్టిస్తుంది.

ఇక మూడవ దానికి ఉదాహరణ మనదేశమే. అనేక భాషా సంస్కృతులకు నిలయమైన మన దేశంలో ఆంగ్లం అప్రకటిత అధికార భాషగా స్థిరపడిపోయింది. రాజ్యాంగంలో కేవలం కొంతకాలం పాటు , హిందీ అధికార భాషగా నిలద్రొక్కుకొనేంత వరకు ఒక ‘లింక్ లాంగ్వేజ్’ గా వాడమని చెప్పిన భాష ఈనాడు తొలగించ వీలుకాని దశకు చేరుకొంది.

హిందీ భాష రాజ భాషగా ఎందుకు ఇంకా నిలద్రొక్కుకోలేదు అన్నదానికి ఆయన విశ్లేషణ ఇది:

హిందీని అధికార భాషగా పెట్టినప్పుడు పెద్దలకు తెలుసు. ఇతర భారతీయ భాషలు హిందీకంటే ఉన్నత స్థాయిలో ఉన్నాయని, ఆయా భాషల ప్రజలు అంత తొందరగా హిందీని అంగీకరించరనీ. ఇతర భారతీయ భాషలన్నింటినుండీ పదాలను స్వీకరించి కలుపుకుంటూ హిందీ ఒక కొత్త భారతీయ భాష, భారతీయులందరి భాషగా అవతరించాలని ఆశ్వాసించారు. కానీ వాస్తవంలో జరిగింది వేరు. ఇతర భారతీయ భాషలనుండి చెప్పుకోదగ్గ సంఖ్యలో పదాలేవీ హిందీలో చేరలేదు. దానితో బాటే ఆ భాష కొన్ని భాషల ప్రజలను చేరలేదు. ప్రభుత్వం గత యాభై యేళ్ళుగా హిందీని ఒక సర్వశక్తిమంతమైన భాషగా అభివృధ్ధి పరచడంలో విఫలమైంది. నేటికి కూడా ఒక ఇంజనీరింగ్ గానీ వైద్య శాస్త్రంగానీ హిందీలో చదవగలిగే అవకాశంలేదు. ఎందుకూ పనికిరాని జాతీయ భాషను ఎవరైనా ఎందుకు పనిగట్టుకొని నేర్చుకొంటారు? చైనా, ఇజ్రాయెల్, కొరియా, చివరికి మన చుట్టుప్రక్కలున్న సింహళం, థాయ్ లాంటి భాషలు కూడా హిందీకంటే అభివృధ్ధి చెందాయి.

హిందీ అమలుకు నియుక్తమైన కమిటీలన్నీ, “అన్ని భారతీయ భాషా పదాలనూ” అన్న రాజ్యాంగ కర్తల మాటలను ప్రక్కన పెట్టేశారు. ‘జనని సంస్కృతమ్ము సకలభాషలకును’ అన్న సూక్తిని గుర్తుకు తెచ్చుకొని సంస్కృత పదాలను కలిపేస్తే, అన్ని భాషల పదాలను కలిపేసినట్టే కదా అని అతితెలివిగా అలోచించి బోలెడన్ని సంస్కృత పదాలను హిందీలోకి తరలించేశారు (అంటే రాజభాష ఐన హిందీ అన్నమాట). అయ్యవారిని చేయబోతే కోతి అయిందన్న సామెతగా అలా కృత్రిమంగా తయారైన రాజభాష, అటు హిందీ మాతృభాషగా కలవారికీ మింగుడు పడక, అటు హిందీయేతర జనుల మన్ననలూ పొందక రెండికీ చెడింది. ఉదాహరణకు కొన్ని హిందీ పదాలు, హిందీ మాతృభాషగా కలవారు ఉపయోగించేవి-రాజభాషా నిఘంటువులు చెప్పేవి:

ప్రజా వ్యవహారంలోని హిందీ———-రాజభాష (శుధ్ధ్‌ హిందీ)———–తెలుగు మాట

ఇంత్ జామ్ కర్నా ——————-ప్రబంధ్ కర్నా———————-సిధ్ధం చేయడం (prepare)
ఇంత్ జార్ కర్నా———————ప్రతీక్షా కర్నా———————–వేచి ఉండడం (wait)
ఔర్——————————— ఏవం —————————–మరియు (and)
మగర్——————————–పరంతు————————– కానీ (but)
కార్ఖానా——————————సంయంత్ర్————————కర్మాగారం (plant/ factory)

ఇలా ఎన్నో. ఈ రెండవ నిలువు వరుస లోని హిందీ భాషను హిందీరాష్ట్రాల్లో వారెవ్వరూ వారి దైనందిక వ్యవహారంలో గానీ, సాహిత్య సృష్టిలో గానీ వాడరు. అది కేవలం ప్రభుత్వ పత్రాలకే పరిమితం ఐపోయిన ఒక కృతక భాష. ఇతర భాషీయులకు కొంత సులభమైనా వారు ఈ భాష నేర్చుకొన్నందువలన అదనపు ప్రయోజనం ఏమీ లేదు. పైగా ఉత్తరాదిలో ఆ రెండో వరుసలోని భాషను వాడితే వాడు హిందీయేతర జాతీయుడని రూఢిగా తెలిసిపోతుంది. వాళ్ళు నవ్వుకోవడానికితప్ప అనుకున్న విషయాన్ని వ్యక్తీకరించడానికి ఆ భాష పనికిరాదు. అలా మన రాజ భాష, రాజ భాషగానే మిగిలిపోయింది గానీ ప్రజలకు , వింధ్యకు రెండువైపులనున్నవారికీ, చేరువకాలేక పోయింది.

ఐనా హిందీ భాష పెరుగుతోంది. భాషాభివృధ్ధికి చేపట్టిన ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టులన్నీ వాటి లక్ష్యాలను అందుకోలేక పోయినా సరే, హిందీ భాష విస్తరిస్తోంది. 2001 జనగణన వివరాల ప్రకారం దేశంలో 40% ప్రజలకు హిందీ మాతృభాష ఐతే మరో 25% మంది హిందీని ద్వితీయ భాషగా వాడుతున్నారు. కనీసం మరో పది శాతం ప్రజలకు హిందీలో కనీస పరిజ్ఞానం ఉంది. మరి ఈ విస్తరణ ఎలా జరిగింది? బాలీవుడ్ వలన, హిందీ టీవీ ఛానెళ్ళ వలన! ఎందుకంటే అవి ప్రజల భాష మాట్లాడాయి. బలవంతపు శాసనాల ద్వారా కాక, సాంస్కృతిక సంబంధాలద్వారా ప్రజలకు దగ్గరయ్యింది. ఈనాడు టివీ ఛానెళ్ళలో సీరియళ్ళు చూస్తూనే దక్షిణ భారత మహిళలు హిందీ నేర్చుకొంటున్నారు. అందుకు ఉదాహరణగా ఆయన ఒక సన్నివేశాన్ని వివరించారు – సచ్ దేవా గారు కన్నడ భాషావాది ఐన ప్రముఖ కన్నడ రచయిత లింగదేవరు హళెమనె గారి యింటికి వెళ్ళినప్పుడు ఆయనతో ఆయన కూతురు దెబ్బలాడుతోందట. ‘ టివీలో నేను హిందీ కార్యక్రమాలే చూస్తాను, కన్నడ కార్యక్రమాలొద్దు’ అని. ఎందుకంటే వాళ్ళ స్కూల్లో తన యీడు పిల్లలందరూ హిందీ సీరియళ్ళ గురించే చర్చించుకొంటారట. అవి చూడకపోతే స్నేహితులతో మాట్లాడుకోవడానికి కామన్ విషయం దొరకదట. ఇలాంటి సామాజిక అవసరాలే భాషాభివృధ్ధికి దోహదం చేస్తాయి గానీ, శాసనాల ఒత్తిడులు కావని చెప్పారు.

ఆయన ఇంకో ఉదాహరణ కూడా చెప్పారు – ఆ మధ్య ఆయన తమిళనాడులో UGC వారి సమావేశంలో పాల్గొన్నప్పుడు అక్కడున్న ప్రొఫెసర్లలో ఎంతమందికి హిందీ వచ్చని అడిగారట. 22 మందిలో ముగ్గురు మాత్రమే తమకు హిందీ వచ్చని చెప్పారట. వారిలో ఎందరు తమ పిల్లలకు హిందీ నేర్పాలనుకుంటున్నారని అడిగారట. అందరూ చెయ్యెత్తడమే కాదు, తమ పిల్లలకు ఇప్పటికే హిందీలో ప్రవేశం ఉందని అందరూ చెప్పారట. తమిళనాడులో కూడా హిందీ పట్ల తగ్గుతున్న వ్యతిరేకతకు ఇది నిదర్శనమని అన్నారు.

మరి చిన్నభాషలు ప్రమాదంలో పడవా? అని అడిగాను నేను. CIIL, భాషల ఆస్పత్రి వంటిదనీ, అక్కడ ప్రతియేటా ఎన్నో భాషల చావులు చూస్తామనీ చెప్పారు. మానవ పరిణామ క్రమంలో భాషల పుట్టడం, అంతరించడం సహజ పరిణామమనీ, అందులో మనం పెద్దగా చేయగలిందేమీ లేదనీ ఆయన అభిప్రాయం. కోయ, చెంచు వంటి గిరిజన భాషలు మాట్లాడే వారు, బ్రతుకు తెరువుకోసం, వారుంటున్న రాష్ట్రపు భాషను నేర్చుకోవడం, రాష్ట్రపు భాషను మాట్లాడే వారు, మరింత మొబిలిటీ కోసం హిందీ నేర్చుకోవడం, హిందీ మాట్లాడే వారు మంచి ఉద్యోగావకాశాలకోసం ఆంగ్లం నేర్చుకోవడం, కొన్ని తరాల తరువాత తమ వారసత్వపు భాషలకు దూరమైపోవడం మామూలే. అలా కాకుండా ఉండాలంటే వారికి తమ భాషను మర్చిపోకుండా ఉండేందుకు, అదనపు శ్రమ వెచ్చించి నేర్చుకొనేందుకు ఏదో ఒక incentive కావాలి. అవి ఆర్థిక కారణాలు కావచ్చు, సాంస్కృతిక కారణాలు కావచ్చు, బలమైన కారణం ఉండడం ముఖ్యం. అలాంటి కారణాన్ని సాహిత్యమో, కళలో ఇవ్వగలవు. అందుకోసమే తమ తమ సాహిత్యాన్ని రక్షించుకోవడం సమాజాలకు ముఖ్యం.

అనునిత్యం భాషలకోసం పరిశ్రమించే ఒక విద్యావేత్తతో కొంతసేపు మాట్లాడడం మనసును తేలిక పరచింది. కానీ ఆయన మాటల్లో భాషల భవితవ్యం గురించి ఒక ఆశావహ దృక్పథం కనిపించక పోవడం కొంత నిరాశను కలిగించింది.

తరువాత, అక్కడే క్లాసికల్ తెలుగు విభాగాన్ని చూస్తున్న శ్రీ కందాళం శ్రీనివాసాచార్య గారిని కలిసి మాట్లాడాను. తమిళ విభాగాధిపతి శ్రీ తొల్కాప్పియన్ గారిని కూడా కలుసుకొన్నాను. ఆ సంభాషణలు కూడా భాషల భవితవ్యం పట్ల ఆశను కలిగించేలా లేవు.

అలా నా రోజంతా భాషలమధ్య గడిచింది.

Posted in Uncategorized Tagged: భాష, రాజభాష, హిందీ, CIIL, Musings, Official Language

ఏం చదవాలి? మొన్న శనివారం విశాలాంధ్రకి వెళుతుంటే మా ఆమ్మాయి అమ్మా మాకు కూడా ఏవైనా పుస్తకాలు తీసుకురా అంది, సరే తెస్తాను కాని తెలుగు పుస్తకాలే తెస్తాను అన్నా, సరే అవే తీసుకురా అంది. తెస్తానని చెప్పాను కాని తీరా అక్కడికి వెళ్లాక తెలుగులో 13 నుండి 20 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు పిల్లలకి ఆసక్తికరంగా వుండే  పుస్తకాలు నాకేం కనిపించల! ఇది అసలు నాకు ఎప్పుడూ ఉండే సమస్యే. ఉన్న పుస్తకాలలోనే తీసుకోవచ్చుగా అంటారా?

పదిరోజుల పాటు జరిగిన హైదరాబాదు పుస్తక ప్రదర్శన ముగిసింది. ఇన్నిరోజులు అక్కడ తెలుగు బ్లాగర్ల హడావిడీ, అల్లరీ వేడుకగా చూసిన సాగర తీరం ఒక్కసారిగా మూగవోయింది. ఇప్పుడు అటు వెళ్లినవారికి తన జ్ఞాపకాల ఊసులు కథలు కథలుగా వినిపిస్తుంది. మరి మీరెప్పుడైనా అటు వెళితే సాగరమ్మ ఊసులు ఒకసారి వినండి. నిజంగా e-తెలుగు స్టాలు ఓ పెళ్లివారింటిని తలపించింది. ఎక్కడెక్కడినుండో వచ్చిన బ్లాగర్లు, ఎవరెవరో తెలుసుకోవాలన్న

సి.పి.బ్రౌన్ 210వ జయంతి సందర్భంగా నేడు సి.పి. బ్రౌన్ భాషాపరిశోధక కేంద్రంలో తెలుగు పతాకం ఆవిష్కరణ జరుగుతోంది. భారత జాతీయ పతాకాన్ని రూపొందించిందే ఒక తెలుగువాడైనప్పుడు ఆ తెలుగువారి పతాకం ఇంకెంత గొప్పగా ఉంటుందో చూడాలనే ఆసక్తితో తెలుగు నేలకు వచ్చి నిరాశ చెందిన సి.పి. బ్రౌన్ చుట్టం గురించి జొన్నవిత్తుల శ్రీరామచంద్రమూర్తి గారి కథ "తెలుగు పతాకం" నిరుడు సాహిత్యనేత్రం నిర్వహించిన కథల పోటీలో ద్వితీయ బహుమతి

(తొలుత “ఆర్కుట్”లోని ఒక కూటమిలో వ్రాసిన యీ టపాని తగుమాత్రంగా దిద్ది యిక్కడ ఉంచుతున్నాను.) మొట్టమొదటగా మనం గ్రహించవలసినది తెలుగు భాష అంతరించిపోలేదు, అంతరించదు కూడా అన్న విషయం! ప్రతి భాషకు “మనుగడ ప్రశ్నార్థకమే” అన్న పరిస్థితి ఒక్కోసారి తత్కాలీన ప్రజల మనస్సుల్లో రావచ్చు గాక! కానీ, వేయి సంవత్సరాలకు పైగా తల వంచకుండా రెపరెపలాడుతున్న … Continue reading →

ఉష్ట్రపక్షి అంటే నిప్పుకోడి, ఆస్ట్రిచ్ పక్షి. దీని గురించి ఒక వింతైన నానుడి ప్రచారంలో ఉంది. ఎప్పుడైనా క్రూరమృగాలు వేటాడుతున్నాయేమోనన్న భయం వేస్తే, ఇది మహా తెలివిగా తన బుర్రకాయని ఇసకలో దాచేసుకుంటుంది. తనకి ఏమీ కనపడకపోతే, తను ఎవ్వరికీ కనపడనేమోనని దాని ధైర్యం. ఇది కేవలం నానుడి అయినా, మన తెలుగుభాషని రక్షించుకోవడం కోసం … Continue reading →

ఈ రోజు నా ఆఖరి విడత అనువాదాలు పోస్టు చేస్తున్నాను. ఈ తెలుగు పదాలపై చర్చకి, రిఫరెన్సుకి, కొత్త పదాలు సూచించడానికి తెలుగుపదం వికికి రండి. మనందరు కలిసి కృషి చేస్తే ఈ వెబ్ సైటే ఒక ప్రామాణికమైన తెలుగు డిక్షనరీగా అవతరిస్తుంది. ఇకపై నా బ్లాగు తిరిగి సరదాలు, సంగతులతో మామూలుగా నడుస్తుంది 31) … Continue reading →

ఈ రోజు మరికొన్ని క్రియాపదాలను తెలుగులోకి అనువదింప ప్రయత్నిస్తున్నాను. ఈ పదాలన్ని కొత్తవి కావు, కొన్ని జనబాహుళ్యంలో వాడుకలో ఉన్నవే. ఈ పదాలకి ఉదాహరణ వాక్యాలు కూడా చేర్చితే బాగుంటుంది. 21) indicate, predicate, syndicate : dicãre (to show) indication, indicator, indicating, indicated, indicatable, syndicate (noun) చూపించు / చూపు … Continue reading →

నిన్నటి పోస్టులో కొన్ని తెలుగు క్రియా పదాలను సూచించాను. కొన్ని పదాలు బాగానే కుదిరాయి. ఉదాహరణకి, కనిపెట్టు (డిస్కవర్) అని తెలుగువాళ్ళం వాడుతున్నాం కనుక, కనితెచ్చు (డెడ్యూస్/డిరైవ్) అనేది ఈజీగా గుర్తించుకోగలం. ఉపయోగించే ఉపసర్గా-ప్రత్యయాలలో కూడా కొంత ఏకీభావం కుదురుతోంది. ఈరోజు, మరికొన్ని పదాలకు తేటతెలుగులో పదనిర్మాణ ప్రయత్నం చేస్తాను. 11) oppress, depress, impress, … Continue reading →