Foroogh Farokhzad, Iranian poet (Photo credit: Wikipedia)

.

నా మట్టుకు నువ్వు కేవలం  
లోపలికి లాగి,
ఈడ్చుకుని పారిపోయే
ఒక సంద్రపుటలవి

ప్రాణాంతకమైన మహమ్మారిలా
నువ్వు చప్పున వ్యాపిస్తావు
ఏవో తీరాలవైపు పరిగెత్తుతావు
పోనీ, గమ్యం? అగమ్యం.

నిజం!
నిరంతరం చరిస్తూ
అంతులేకుండా సాగుతూ
నువ్వొక అదుపులేని కెరటానివి.

***
కానీ,
నీ కో విషయం తెలుసా?

ఓ రాత్రి
నేను గురుతు తెలియని ఏకాంత ద్వీపాల,
వాటి తీరాల దాహార్తిని
ముసుగుగా కప్పుకుంటాను

కప్పుకుని,
సముద్ర గర్భం నుండి,
నీ జన్మభూమికి సుదూరంగా….
నిన్నింకించుకోగల నా సైకతాలలోకి
శాశ్వతంగా పట్టుకుంటాను   
.
ఫరూవే ఫరుక్జాద్.

(జనవరి  5, 1935  — ఫిబ్రవరి 13, 1967)

ఇరానియన్ కవయిత్రి

.

To me, you are just a wave,
grabbing, dragging,
then fleeing away!

You swiftly spread–
just like a deadly plague.
You rush to the other lands,
but the destination? Well, vague!

Yes!
You are an unruly tide,
always on the ride,
in an endless glide!

***

But,
You know?

One night,
I will wear a mask,
made of the thirst – of the remotest shores,
and their deserted islands.

And then,
I’ll capture you – in my absorbing sands,
forever far away – from your naval natal lands!

.

Forough Farrokhzad 

(January 5, 1935, — February 13, 1967)

Iranian Poet

(The Wave 1956, Abridged)

(Trans.: MD, July 2006, Montreal)

[అమెరికను అంతర్యుద్ధ కాలంలో 19 నవంబరు 1863 గురువారం మధ్యాహ్నం అమెరికా అధ్యక్షుడు ఇచ్చిన చారిత్రాత్మకమైన ఉపన్యాసం. నిజానికి యుద్ధంలో మరణించిన వీరులకి "Soldiers' National cemetery" ని అంకితం చేసే సందర్భంలో, నిర్వాహకుల మాటల్లో చెప్పాలంటే "కొన్ని సందర్భోచితమైన మాటలు (to say few appropriate words)" చెప్పడానికి అధ్యక్షుడిని ఆహ్వానించేరు. [ఈ సంఘటనని పదే పదే ఉటంకిస్తూ చెప్పిన గొప్ప విషయాలని Public Speaking by Dale Carnegieలో చదవొచ్చు. ఈ సందర్భాన్ని అతను ఎంత సీరియస్ గా తీసుకున్నాడో, ఈ నాలుగు మాటలు చెప్పడానికి అతను ఎంతగా తయారయ్యాడో, అద్దం ముందు ఎన్నిసార్లు, జట్కాలో వెళుతూ ఎన్నిసార్లు, ఈ ఉపన్యాసం ఇస్తున్నప్పుడు అతని ముఖం ఎంత గంభీరంగా ఆవేశపూరితమయిందో చదవొచ్చు]. లింకను చెప్పిన ఈ “నాలుగు ముక్కలూ” స్వాతంత్ర్యంపట్ల అమెరికనుదృక్పథాన్ని నిర్వచించడంలో చరిత్రాత్మకమైనవవడమే గాక, మానవజాతి చరిత్రలోనే చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాయి.

స్వాతంత్ర్యం ఒకరిచ్చేదయితే, అది ఎప్పుడో ఒకప్పుడు అవతలివాళ్ళు లాక్కోగలరు. స్వేచ్ఛ మనిషి గాలిపీల్చినంత సులభంగా అనుభవించగలగాలి. మన స్వంతలాభంకోసం ఈరోజు మన స్వేచ్ఛని ఒకరికి తాకట్టుపెడితే, అది  మనపిల్లలకీ, భవిష్యత్తరాలకీ బానిసత్వంగా పరిణమిస్తుంది. వాళ్ళు మళ్ళీ స్వేచ్ఛకోసం యుద్ధం చెయ్యవలసిన పరిస్థితి కల్పిస్తుంది.

ప్రజాస్వామ్యంలో ఎన్నికలూ అలాంటివే. మనకులం వాడనీ, మనమతం వాడనీ, మనఊరివాడనే సంకుచితమనస్తత్వంతో తలమాసిన వెధవలకి ఓట్లు వేస్తే,  వాళ్ళు చట్టసభలలో మన అభిప్రాయాలకి ప్రాతినిధ్యం వహించరు సరిగదా, వాళ్లకి ఏ స్వంత అభిప్రాయాలూ లేక, ఉత్సవిగ్రహాల్లా కూర్చుంటారు. మన వోటు స్వేఛ్చా స్వాతంత్ర్యాలకు చిహ్నం. దాన్ని ప్రలోభాలకి అమ్ముకోవద్దు. మనం వేసే ప్రతి వోటూ మన మనవారసుల ఉజ్జ్వలభవిష్యత్తులకి కొత్తద్వారాలని తెరవనూగలదు … వాళ్ల స్వేచ్ఛా స్వాతంత్ర్యాలకి శాశ్వత సమాధులు కట్టనూగలదు. నిర్ణయించుకోవలసింది మనమే.]

.

87 సంవత్సరాలక్రితం మన తండ్రులు ఈ ఖండముమీద స్వేఛ్చావాయువులు పీలుస్తూ, మనుషులందరూ ఒక్కటేనన్న సిధ్ధాంతానికి అంకితం అయిన ఒక క్రొత్త దేశాన్ని నిర్మించారు. కానీ, ఇపుడు అదే దేశం… ఆ మాటకొస్తే అలా ఆవిర్భవించి ఆ సిధ్ధాంతానికి అంకితమైన ఏ దేశమైనాసరే… ఎక్కువకాలం మనగలదా లేదా అని పరీక్షించే అంతర్యుధ్ధంలో మనం చిక్కుకున్నాం. ఆ మహత్తర రణభూమి మీదే మనం సమావేశమయ్యాం. ఈదేశం శాశ్వతంగా మనగలగడానికి తమ జీవితాలను ధారపోసిన వీరులకి ఆ యుధ్ధభూమిలోనే కొంత భూభాగాన్ని అంకితం చెయ్యడానికి మనం ఇక్కడ కలుసుకున్నాం. మనం అలా చెయ్యడం  సముచితమూ, యోగ్యమైనదీ కూడా.

కాని, స్థూలదృష్టితో చూస్తే  ఈ నేలని వాళ్ళకి మనం అంకితం చెయ్యడం, సమర్పించడం, పునీతం చెయ్యడమేమిటి? ఈ నేలమీద పోరాడి, సజీవులూ, అమరులైన, ఆ మహావీరులందరూ దీన్ని ఏనాడో  పునీతం చేశారు. ఆ పవిత్రతని విలువకట్టడం మన శక్తికి మించినపని. మనం ఇప్పుడు పలికే మాటల్ని ప్రపంచం పట్టించుకోడంగాని, గుర్తుపెట్టుకోడంగాని చెయ్యదు; కానీ, వాళ్ళిక్కడ ఏమి చేశారో మాత్రం ఎన్నటికీ మరిచిపోలేదు. తమ ఉదాత్తమైన పోరాటంద్వారా వారు ఇంతదూరం తీసుకువచ్చి మనకి అసంపూర్ణంగా మిగిల్చిపోయిన కార్యానికి బ్రతికున్న మనందరం అంకితమవాలి. ఈ అమరవీరులు ప్రదర్శించిన పరిపూర్ణమైన నిష్ఠనుండి మరింత ప్రేరణని గ్రహించి మనముందున్న ఈ బృహత్తర కార్యానికి, మనం  అంకితమవాలి. మనమందరం సంకల్పం తీసుకోవాలి … అమరవీరుల ఆత్మార్పణలు వృధా పోనీయమనీ, భగవంతుని  ఆశీస్సులతో ఈ దేశంలో స్వాతంత్ర్యం పునరుద్భవిస్తుందనీ, ప్రజలచేత, ప్రజలకొరకు నడిచే ఈ ప్రజల ప్రభుత్వానికి భూమిమీద నాశనముండదనీ.

.

Abraham Lincoln, the sixteenth President of the United States.  (Photo credit: Wikipedia)

Gettysburg Speech Of Abraham Lincoln

.

Four score and seven years ago our fathers brought forth on this continent a new nation, conceived in liberty, and dedicated to the proposition that all men are created equal.

Now we are engaged in a great civil war, testing whether that nation, or any nation, so conceived and so dedicated, can long endure. We are met on a great battle-field of that war. We have come to dedicate a portion of that field, as a final resting place for those who here gave their lives that that nation might live. It is altogether fitting and proper that we should do this.

But, in a larger sense, we can not dedicate, we can not consecrate, we can not hallow this ground. The brave men, living and dead, who struggled here, have consecrated it, far above our poor power to add or detract. The world will little note, nor long remember what we say here, but it can never forget what they did here. It is for us the living, rather, to be dedicated here to the unfinished work which they who fought here have thus far so nobly advanced. It is rather for us to be here dedicated to the great task remaining before us—that from these honored dead we take increased devotion to that cause for which they gave the last full measure of devotion—that we here highly resolve that these dead shall not have died in vain—that this nation, under God, shall have a new birth of freedom—and that government of the people, by the people, for the people, shall not perish from the earth.

(The Bliss Copy)

Denver – Civic Center: Colorado State Capitol – Lincoln’s Gettysburg Address (Photo credit: wallyg)

Speech delivered by Abraham Lincoln on the afternoon of 19th November 1863 at the dedication of the Soldiers’ National Cemetery in GETTYSBURG, Pennsylvania.

మా మనవడి పుట్టినరోజు పిల్లలతో జరుపుకుందామని

మొన్న గవర్నమెంటు హాస్టలుకి వెళ్ళేను.

కేకు కట్ చేసి, పిల్లలకి స్వీట్లు పంచడం అయింది.

బెలూన్లు ఎగరెయ్యడం, శుభాకాంక్షలు చెప్పడం అయ్యింది

రాత్రి భోజనాలయిన తర్వాత, విశ్రాంతి తీసుకుంటూ,

నాకెందుకో కుతూహలం ఆగక వాళ్ళు పెద్దయితే

ఏమవుదామనుకుంటున్నారో తెలుసుకోవాలనిపించింది  

ఒకరితర్వాత ఒకర్ని అడిగేను.

ఓ కుర్రాడు నాకు సినిమా స్టార్ ని అవాలనుందన్నాడు

ఇంకొకరు రాజకీయ నాయకుడిని కావాలుందనీ  

 మరొకరు క్రికెటరుని అవాలనుందనీ

ఎవరి మట్టుకు వాళ్ళు విడివిడిగా

గ్రామాధికారులవాలనుందనీ, పోలీసు అవాలనుందనీ,

ఎక్సైజు ఇన్స్పెక్టర్లూ, పోలీసులూ, ఎమ్మార్వోలూ

కోపరేటివ్ సబ్ రిజిస్త్రార్లూ, ఒకటేమిటి

నాకు తెలియని చాలా ప్రభుత్వోద్యోగాలు చెప్పేరు

ఆవయసుకి వాళ్ళ పరిజ్ఞానం చూస్తే నాకు ఆశ్చర్యం వేసింది  

.

పుట్టిన రోజు జరుపుకుంటున్న మా మనవడుగుర్తొచ్చి

ఎక్కడో చెప్పలేని చిన్న బాధ కలుక్కు మంది.

(ఇది కేవలం కల్పితం.)

అరుపులు నీవి
అధికారం వాడిది

తెల్లకార్డు నీది
సారా దుకాణం వాడిది

చెలక నీది
హక్కు వాడిది

కాయకష్టం నీది
పంట వాడిది

స్వాతంత్రం నీది
అనుభవం వాడిది

శవం నీది
పైసలు వాడివి

ప్రాణం నీది
ఒదార్పు వాడిది

ఎన్నాళ్ళిలా?

శ్రీపాద వారు అష్టావధానాలు చేసేందుకు వివిధ ప్రాంతాలు పర్యటించడానికి బయలుదేరాలి అనుకుంటున్న సందర్భంలో ఆయన వివిధ ప్రాంతాల తెలుగుల గురించి అన్న మాటలివి… నాకు చాలా నచ్చింది ఆయన దృక్పథం ఇక్కడ.

********
(తూ.గో. జిల్లాలో పుట్టి పెరిగిన వాడికి తుని, ఒంగోలు, నరసరావుపేట, కొండాపల్లీ ఇలా దాటుతూ ఉంటే కొత్త ప్రపంచంలా ఉంటుందని చెబుతూ..)
…..
…
అక్కడిదీ, అక్కడిదీ, అక్కడిదీ, అక్కడిదీ కూడా కండగల తెనుగే. గాని, కాదేమో అనిపిస్తుందెక్కడికక్కడే. అందుకు బెదరక, మళ్ళీ మళ్ళీ వెళ్ళాడా, తెనుగు భాష తన విశ్వరూపం కనబరుస్తుంది; ఆంధ్రత్వమున్నూ సమగ్రం అవుతుంది, వెళ్ళిన వాడికి.

ఒక్కొక్క సీమలో ఒక్కొక్క జీవకణం ఉంది తెనుగు రక్తంలో, అన్నీ వొకచోటికి చేర్చగల అన్నీ వొక్క తెనుగు వాడి రక్తంలో నిక్షేపించాగల మొనగాడు పుట్టుకురావాలి అంతే.
….
…….
నా స్వప్రాంతపు పలుకుబడిలో యెంత జీవశక్తి వుందో, అక్కడక్కడి పలుకుబళ్ళలోనూ అంతంత జీవశక్తీ వుంది, వారాల్లోనూ, మాసాల్లోనూ పట్టుబడేది కాదది.

ఒక్కొక్కచోట ప్రచలితం అయ్యే కాకువూ, వొక్కొక్క చోట ప్రయుక్తం అయే యాసా పుస్తకాలు చదివితే అందవు, వొకచోట కూచున్నా దొరకవు – పల్లెలూ పట్నాలూ తిరగాలి, అష్టాదశ వర్ణాల వారిలోనూ, పరభాషా వ్యామోహం లేనివారిని కలుసుకోవాలి, ఆ పలుకుబళ్ళు చెవులారా వినాలి, ఆ ప్రయోగ వైచిత్రి సవిమర్శంగా పట్టుకోవాలి, ఆ నాదం – చిక్కని ఆ మధుర గంభీరనాదం అవగాహన చేసుకోవాలి, అన్నింటికీ ప్రధానంగా “ఇది నా సొంతభాష మొదటిమాటు, నా తల్లి, నా జీవశక్తికి జత చేసిన – నాకు వాగ్ధార ఆవిర్భవింప చేసిన సంజీవని అన్న ఆత్మీయతా, మమతా ఉద్భుద్దాలు చేసుకోవాలి, ముందు.”
అప్పుడు గాని ఏ తెనుగువాడికి నిండు ప్రాణం వుందని చెప్పడానికి వీల్లేదు. దానికోసం నా పరితాపం యిప్పటికీ.

…….
…….
నా తెనుగు భాష యుగయుగాలుగా ప్రవాహిని అయివుండినది గాని, యివాళ, ఆ భాషలోనుంచి వొక మాటా, ఈ భాషలో నుంచి వొకమాటా ఎరువు తెచ్చుకుని భారతవిద్య ప్రదర్శిస్తున్నది కాదు.
నా తెనుగు భాష సరస్వతికే తేనెచినుకు లందించింది గాని నిరుచప్పనిది కాదు.
నా తెనుగుభాష ఎక్కడ పట్టినా చక్రవర్తుల రాజ్యాంగాలు నడిపింది గాని, పరాన్న భుక్కు కాదు.
నా తెనుగుభాష స్వతంత్రంగా బతగ్గలది గాని కృత్రిమ సాధనాలతో ప్రాణవాయువు కూర్చుకోవలసిందీ కాదు, అక్రమ దోహదాలతో పోషించబడవలసిందీ కాదు.

ఏమిటో, మొత్తం చదివాక మహా గొప్పగా అనిపించింది నాకు

శ్రీపాద వారి “అనుభవాలూ-జ్ఞాపకాలూ” రెండో భాగం ఆఖర్లో, వారు రచన చేసే విధానం గురించి రాసారు…. ఆ చిత్తులు, సాఫులు రాసుకునే పధ్ధతి చూసి అవాక్కయ్యాను. సిగ్గు కూడా పడ్డాను కాస్త. ఆయన పధ్ధతి ఇదీ –

**********
నవల రాయాలన్నా, నాటకం రాయాలన్నా, కథ రాయాలన్నా – చివరికి వ్యాసం రాయాలన్నా నాలుగైదు చిత్తులు రాసుకుంటా నివాళ నేను. “శుభికే, శిర ఆరోహ” అన్న కథతోనే ప్రారంభం ఈ పద్ధతి. ఒక చిత్తూ రాసి, అందులో హంసపాదులు పెట్టుకుంటూ సవరణను చేసుకోవడం కాదది, ఏ చిత్తుకాచిత్తు మొదణ్ణుంచి చివరిదాకా సమగ్రంగా రాసుకుంటాన్నేను. పరిస్థితిని బట్టి నాలుగో చిత్తో, ఐదో చిత్తో అనుసరించి సాఫు రాసుకుంటాను. “మరోచిత్తు కూడా అయి ఉంటే బాగుండేది” అనిపిస్తూ వుండడం కూడా వుండప్పుడప్పుడు నాకు.

వెంటనే అచ్చు కాకుండా రెండు మూడేళ్ళయినా అది అలా వుండిపోతే – అచ్చుకివ్వడం తటస్థపడ్డప్పుడు మళ్ళీ సమగ్రంగా రాసుకుంటే గాని తృప్తి కాదు నాకు. పైగా, యిలా ఎన్నిమాట్లు రాసుకున్నా, అందుకు రెండు పక్కలా రూళ్ళు వేసిన మంచి కాగితాలే కావాలి నాకు. రెయిలుబండికి పట్టాలెంత అగత్యమో, నా కాలానికి రూళ్ళంత అగత్యం. గ్రంథం పెరిగిపోడం లాంటి దోషమూ వున్దిన్డులో, వొప్పుకుంటాను; కాని, దీనివల్ల నాకెంతో మేలు కలుగుతోంది. నా రుచి పురస్కరించుకుని చిత్రణం సమగ్రం కావడమే నాక్కావలసింది. అచ్చు ప్రారంభం అయినాక, యథామాత్రుకంగా వుందా లేదా అని చూసుకోడమే గాని, మరి, మార్పులు చెయ్యన్నేను.
…..
…..
నా స్థితి చూసి “చాదస్తం” అన్న వారున్నారు.
“సంస్కారం చాలదు” అన్నవారూ వున్నారు.
మందహాసం చేసి ముభావంగా వుండిపోయిన ప్రౌఢులూ ఉన్నారు, చాలామందిని చూశాన్నేను. అయినా, నేనిందుకు సిగ్గుపడ్డంలేదు. ఈ పధ్ధతి మానుకోలేకుండానూ వున్నాను.
….
….
*************
ఏమైనానూ, ఈ పుస్తకం అందరూ తప్పకుండా చదవదగ్గది. శ్రీపాద వారి ఆలోచనలూ, అనుభవాలూ చాలా ఆసక్తికరంగా ఉన్నాయి.

ప్రతి ఉగాదికీ ఓ కొత్త కవిత రాయడం అలవాటు
నిజజీవితంలో ఎంత మోడుబారిపోతున్నా
కనీసం ఊహల్లో అయినా కొత్త చిగురులేయడం మంచిదే కదా

వసంతుడికి స్వాగతగీతం అవసరం లేదు
కోయిల గానానికి ఏ తాళమూ అక్కరలేదు
నన్ను నేను మేల్కొల్పుకోవడానికి
నేను మోగిస్తున్న ఢమరుకమే ఈ కవిత్వం

ఎన్నిసార్లు అభ్యంగ స్నానమాచరించినా
నిన్నటి మురికి వదలట్లేదు
తీపిచేదుల ఉగాది పచ్చడి తెలిపే జీవితపాఠం
గొంతుదాటుతోందే కానీ తలకెక్కడం లేదు
గ్రహాలూ, నక్షత్రాలూ చూపే ప్రభావాలు సరే
ముందు నాకు నేను సహకరిస్తున్నానా లేదా?
అసలైన విఘ్నం నాలోనే ఉన్నప్పుడు
ఎన్ని సుముహూర్తాలు పెట్టినా లాభం ఏమిటని?

పండిన ప్రతి మావిడిపండు వెనుకా
ఎన్ని పిందెల పోరాటాలున్నాయో
కుసుమించిన ప్రతి చైత్రం వెనుకా
ప్రకృతిమాతకి ఎన్ని పురిటినొప్పులున్నాయో
మొదలులోనే ఆగిపోని ప్రతి కథ వెనుకా
ఎన్ని సమున్నత సంకల్పాలున్నాయో

అందుకే
నా మనసు గుమ్మానికి
మళ్ళీ పచ్చతోరణం తగిలించాను
ఆశోత్సాహ సంరంభాన్ని
కొత్తబట్టలుగా కట్టుకున్నాను
రాలిన వైఫల్యపత్రాలని
అక్షింతలుగా పోసుకున్నాను

అడుగు తడబడిన ప్రతిసారీ
మళ్ళీ పసిపాపలా నడక నేర్వాల్సిందే
దారి తప్పిన ప్రతిసారీ
మళ్ళీ కొత్త ఉదయాలు వెతకాల్సిందే

శుభసంకల్పం చిత్రంలోని “చినుకులన్నీ కలిసి చిత్రకావేరి అన్న పాట వేటూరి కవిత్వపు లోతులని తెలిపే గొప్ప పాటని సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రే స్వయంగా మెచ్చుకున్నారు -(హాసంలోని వ్యాసం ఇక్కడ)

“చినుకులన్నీ కలిసి చిత్రకావేరి, చివరికా కావేరి కడలి దేవేరి” అని కనురెప్పల చెలియలికట్టని దాటని కన్నీటిపొర వెనుకనున్న గుండెకడలి కల్లోలాన్ని చూపించారు”

ఓహో, గొప్ప పాటన్న మాట అనుకోవడమే తప్ప పాటలో గొప్పతనమేమిటో, ఆ మాటకొస్తే అసలు పాటకు అర్థం ఏమిటో నాకు మొదట అర్థం కాలేదు. ఇప్పటికీ పూర్తిగా అర్థం కాలేదు, కానీ గొప్పతనాన్ని కొంత గ్రహించాను అని చెప్పగలను. Veturi is a poet’s poet కనుక సిరివెన్నెల వంటి వారికి అర్థమైనంత నాబోటి వారికి అర్థం కాదు. ఐనా నాకర్థమైనంతలో ఈ పాట గురించి వివరిస్తాను.

సినిమాలో కథానాయకుడు (కమల్ హాసన్) ఓ జాలరి. అతనికో చక్కని భార్య (ఆమని), వారిదో ముచ్చైటైన జంట. అనుకోని పరిస్థితులలో అతని భార్య తీవ్రమైన అపాయానికి లోనై ప్రాణాపాయ స్థితిలో ఆసుపత్రికి చేరుతుంది. కొన్నాళ్ళు మృత్యువుతో పోరాడి, తుదిశ్వాస విడుస్తుంది. అప్పుడు కథానాయకుడు, భార్య శవాన్ని పడవలో వేసుకుని, నది మధ్యకి తీసుకెళ్ళి, పడవని ఆపి భోరున విలపిస్తుండగా వచ్చే నేపథ్య గీతం ఇది. కాబట్టి ఇదొక శోక గీతం అనుకోవాలి.

అయితే సినిమా ట్రైలర్స్ చూసినప్పుడు నాకు బాగా జ్ఞాపకం – సముద్రపు ఒడ్డున కథానాయకుడు భార్యతో ఆనందంగా కనిపిస్తాడు. భార్య అతని పైన వాలి, ప్రేమగా అతని ఎద నిమురుతూ ఇదే పాట పాడుతుంది. ఈ సన్నివేశం మరి చిత్రంలో ఉందో లేదో గుర్తులేదు. అయితే వేటూరి ఈ పాటని శోకగీతంగా మాత్రమే కాక, ఇంకో అర్థం స్ఫురించేలా కూడా రాశారని అనుకోవచ్చు. అంటే ఈ పాటకి రెండు అర్థాలు ఉన్నాయన్న మాట. అదే మరి వేటూరి గొప్పతనం అంటే.

మొదటి అర్థం:

కథానాయకుడు జాలరి కాబట్టి చేపలు పట్టడానికి రోజుల తరబడి సముద్రంకేసి పోవడం సహజం. పెళ్ళాం పిల్లలని వదిలి ఇలా ఉండడం కొంత ఒంటరితనాన్ని వారిలో కలగజేస్తుందనీ, అందుకే వారు పాడుకునే పాటల్లో శృంగారం ఎక్కువ కనిపిస్తుందని యండమూరి వీరేంద్రనాథ్ ఒకచోట రాశారు. కాబట్టి సముద్రం కేసి వెళుతున్న మొగుడుని, ప్రేమగా సముదాయిస్తూ అతని భార్య ఈ పాట పాడుతోందని అనుకోవచ్చు. ఈ కోణంలో ఈ పాట అర్థాన్ని పరిశీలిద్దాం.

చినుకులన్నీ కలిసి చిత్రకావేరి

చివరికా కావేరి కడలి దేవేరి

కడలిలో వెతకొద్దు కావేరి నీరు

కడుపులో వెతకొద్ది కన్నీరు కారు

గుండెలోనే ఉంది గుట్టుగా గంగ, నీ గంగ

ఎండమావుల మీద ఎందుకా బెంగ?

రేవుతో నావమ్మ కెన్ని ఊగిసలో

నీవుతో నాకన్ని నీటి (కన్నీటి) ఊయలలు

“చిత్రకావేరి” అంటే తనే, కడలి అంటే జాలరి ఐన భర్త. నేను నీకు భార్యనయ్యాను. సముద్రంలో ఉన్నప్పుడు నన్ను గుర్తుచేసుకుని, నేను చెంత లేనని కలతపడకు. నేను నీ గుండెలోనే ఉన్నాను, నీకు తెలియదా ? (సినిమాలో కథానాయిక పేరు కూడా “గంగ”). నేను నీ చెంతనుండగా, ఏ ఎండమావులూ మన దరిజేరవు. రేవుతో నావకిమల్లే నీతో నాకు ఎన్నో నీటి ఊయల సయ్యాటలు!

రెండవ అర్థం:

ఇలా ఆనందంగా, సరస సల్లాపాలతో సాగుతున్న వారి జీవితాన్నీ, వారి అనుబంధాన్ని ప్రతిబింబిస్తుందీ పాట. అయితే విధివశాత్తూ భార్య చనిపోతుంది. అప్పుడు కథానాయకుడు భార్య పాడిన పాటని గుర్తు చేసుకుంటున్నాడు. ఇప్పుడు అతనికి అదే పాటలో కొత్త అర్థాలు స్ఫురిస్తున్నాయి.

కావేరి చివరికి కడలిలో కలిసిపోయినట్టే, ప్రతి మనిషీ కాలగర్భంలో కలిసిపోక తప్పదు. కడలిలో కలిశాక ఇంక కావేరి అంటూ ఏముంది? (కడలిని కలిసే వరకే కావేరికి రూపు ఉన్నది అన్నారు వేటూరి ఇంకో పాటలో). నేను ఒక కరిగిపోయిన జ్ఞాపకం. నన్నే తలుచుకుంటూ శోకంలో కూరుకుపోకు. ఐనా నేను ఎక్కడికీ వెళ్ళిపోలేదు, నీ గుండెలోనే సజీవంగా ఉన్నాను. రేవుతో నావకి ఉన్న బంధంలాగే, నీకూ నాకూ మధ్య ఎన్నో కన్నీటి ఊయల పాటలు.

“నీటి ఊయలలు” అని మొదట పాడి, రెండో సారి “కన్నీటి ఊయలలు” అని బాలు పాడడం వల్ల మనకి మొదటి సందర్భం కూడా గుర్తొచ్చి, భావాన్ని గుండెకి హత్తుకుపోయేలా చేస్తుంది. మొదటి సందర్భంలో ఈ పాట శైలజ పాడినట్లు గుర్తు.

ఈ పాటని వ్యాఖ్యానించడం చాలా కష్టం. పాటకి అర్థం మనలో మనమే వెతుక్కోవాలి. ఈ పాట సాహిత్యాన్ని చదివి (లేదా పాటను విని), అంతర్ముఖులమై మౌనంలోకి ఒదిగిపోగలిగితే ఎంతో కొంత అర్థమౌతుంది. “భాష ఉన్నది మనకి మౌనాన్ని పరిచయం చెయ్యడానికే” అని సీతారామశాస్త్రి గారు ఒకసారి మా మిత్రబృందంతో అన్నది ఇదే కావొచ్చు.

అసలు ఈ పాటకి ఇంత అర్థం ఏమీ లేదు, మనమే కల్పించాం అని కొందరు అనవచ్చు. సృజన అన్నది కవి హృదయంలోనే కాక, పాఠకుడి హృదయంలోనూ కలిగేలా ప్రేరేపించడమే కవిత్వం ఉద్దేశ్యం. కవి సృజనా, చదువరి సృజనా ఒకటే కానక్కరలేదు, కాలేదు కూడా. “నాలో ఉన్న నీరు నాకు కాక ఇంకెవరికి తెలుసు? అన్న ఆత్రేయ/కణ్ణదాసన్ వాక్యాలు ఇదే చెబుతాయి. నీలోని మరో నిన్ను నిదురలేపేదే కవిత్వం. అందుకే వేటూరి నిస్సందేహంగా మహాకవి.

జీవితమంటే జ్ఞాపకాలని పోగుచేసుకోవడం అని కొందరంటారు
కానీ నేను మాత్రం జ్ఞాపకాలని స్పర్శించడమే కానీ
జ్ఞాపకాల్లో జీవించలేను

కొన్ని జ్ఞాపకాలని తలచుకున్నప్పుడు చిన్న గగుర్పాటు
కొన్ని జ్ఞాపకాలని పలకరిస్తే ఏదో ఇబ్బంది
ఈ అసౌకర్యమే, లోలోపల మెదులుతున్న భయమే
బహుశా నన్ను జ్ఞాపకాలని పొదువుకోనివ్వదు

తీపి జ్ఞాపకాలూ ఉంటాయి కానీ
నిన్నటి పూలతోటల్లో విహరించడం కన్నా
ఇప్పటి వసంతాలని ఆస్వాదించడమే నాకిష్టం
గతంతో మర్యాదపూర్వక స్నేహభావమే కానీ
ఆత్మీయ అనుబంధం నాకు లేదు

జ్ఞాపకాలతో ఆడుకుంటే ఫర్వాలేదు కానీ
జ్ఞాపకాలలో నన్ను నేను పారేసుకుంటేనే సమస్య
మనసుపాప జ్ఞాపకాల బొమ్మ కావాలని మారాం చేస్తూనే ఉంటుంది
అడిగినప్పుడల్లా ఇవ్వాలా వద్దా అనేదే నేను తేల్చుకోవలసింది

జ్ఞాపకాల నుండి పారిపోవడం
జ్ఞాపకాలలోనే ఆగిపోవడం
ఈ రెండూ నాకు సరిపడవు
కాసేపు జ్ఞాపకాల కుటీరంలో సేద తీరి
అంతలోనే జ్ఞాపకాల వేసంగిలో మాడి మాడి
నా పయనం సాగుతూనే ఉంటుంది

మబ్బులు ముసురుకున్న ఆకాశం అందంగానే ఉంటుంది
కానీ ఆకాశం అంటే మబ్బులు మాత్రమే కాదు
అనంతమైన ఆకాశం లాంటి జీవితాన్ని ఆస్వాదించాలంటే
పూసిన హరివిల్లుని పలకరించాలంటే
తారల తళుకులని తిలకించాలంటే
కొన్ని సార్లు మబ్బులు అడ్డుపడతాయి కూడా

మబ్బులు బాగుంటాయి గానీ
మబ్బులని కరిగించి చినుకుల్లో తడవడం
ఇంకా బాగుంటుంది

Well Said Sir,

http://endukoemo.blogspot.in/2012/02/message-for-all-of-humanity-charlie.html

Please also go thorough the above link please must see it….

” ఎందరో వీరుల త్యాగ ఫలం మన నేటి స్వేచ్చకు మూల ఫలం ”
ఎప్పుడూ నా నాలుక పై hum చేయబడే song part ఇది
స్వేచ్చా వాయువులు పీలుస్తూ స్వేచ్చా విహారము చేయుచూ ఇంకా స్వేచ్చ జీవనం లో ఉంటూ కూడా!
ఇంకా కొన్ని బానిసత్వాలను పెంచి పోషిస్తున్న సందర్భాలు కళ్ళముందు దృశ్యం అయినప్పుడు ఈ post ఉన్నంన్తటి స్ఫూర్తి కలుగుతుంది
ఈ పై వాక్యం లో !!

నిజమే ! అప్పుడు దేశం లో ఉన్న ప్రతి యువకుని లోనూ ఏకతా రాగమే వినిపించేది,
వందేమాతరం వందేమాతరం …..!
బానిసత్వ దాస్య శ్రు౦ఖలాలు బ్రద్దలవ్వాలి
స్వాతంత్ర్య వాయువులు వీయాలి అని.

కష్టించారు చెమటోర్చారు ప్రానాలర్పణ గావించారు చివరికి సాధించారు
సాధించి మనకు ధార పోశారు

కాని ఆ త్యాగ ఫలాన్ని మనం సరిగ్గా ఉపయోగించుకుంటున్నామా?
ఒక్క మారు ఆత్మ విమర్శ చేసుకుంటే….

ముక్కుపై వేలు వేసుకోక తప్పని స్థితి

నిజమే ఆ పెద్దాయన అక్షర సత్యాలు పలికాడు.

అంతర్యుద్ధం అప్పుడు మాత్రమే కాదు
still going
ఇప్పుడు లేకనేమీ కాదు
ఉన్నది నివురు కప్పిన నిప్పులా ఉంది,
ఒక పెద్ద గాలి కోసం నిరీక్షిస్తోంది
ఉవ్వెత్తున అగ్నితుఫాను లా విజ్రు౦భించటానికి…

రాజకీయంగా సామాజికంగా ఆర్థికంగా నైతికంగా
అన్నింటా అంతర్యుద్ధమే !!

అది వేరే దేశం వాడు వ్యాపార నిమిత్తం వచ్చి ఏదో సొమ్ము కాజేసారని కాదు
అది చరిత్రగా చిన్నప్పుడు పుస్తకాల్లో చదివాను
still నేను ప్రత్యక్షం గా చూస్తున్నాను
history repeats అంటే అదే!

మనం తెలియ కుండా ఎన్నో దేశాలపై depend అయిపోయి ఉన్నాం
సఖ్యత బాగున్నంత వరకు అంతా ok
శ్రుతి మించి వ్యవాహారం చెడితే,..
యుద్ధం బయట నుంచి కాదు
అంతర్యుద్ధంగా
ప్రబలుతుంది.
మొన్న 7th sence movie చూసాను
director ఏదో bio virus అని చెప్పబోయాడు
అంతర్యుద్దానికి కారణం గా
అంత దాకా వెళ్ళక్కర్లేదు.
చాలా చిన్ని చ్చిన్ని అంశాలే
ఎంతో మార్పుకు కారణం అవుతాయి
అదేదో దేశం లో వరదలోస్తే
మన దేశం లో hard disk ల రెట్లు అమాంత౦ 40 % పైగా పెరిగాయి.
అది నిత్యావసరం కాదు కనుక సరిపోయింది
అలానే
ఎన్నో దిగుమతులు విదేశాల నుంచీ జరుగుతున్నాయి.
అవి కొంచెం చవకగా వస్తున్నాయి అని
అంత మంచి quality ఇక్కడ రాదు కనుక
cheap and best అని
import చేస్తున్నాము కొన్ని వేల రకాల items
అలా ఆ యా రంగాలలో మన స్వయం
productivity తగ్గి పోయి ఉన్నవి కూడా loss అయ్యి ఒక
certain time కి india కూడా
america లాగా
production capacity లేక పోయె లేకుండా పోయె అవకాశాలు లేక పోలేదు
మనం ఇకనైనా జగ్రత్హ పడక పోతే అదే జరుగుతుంది
నోటి తో మాట్లాడితే ఖంట శోష !
వ్రాస్తే చెయ్యి దురద!
ఆవేశం ఆగదు
ఆయువు తీరదు
అందుకే
ఇలా అప్పుడప్పుడు కాని
ఎంతటి స్ఫూర్తి అతడు చెప్పిన వాక్యం రుషి వాక్యం తో సమానం
నిత్యం ఇవాల్టికి ఇవాళ అది సత్యమే
అమెరికా లోనే కాదు మన దేశం లో మరింత సుస్పష్టం గా

“మనకు మరపు, జ్ఞాపకం రెండు వరాలు. జ్ఞాపకం ఒకరు మనకు చేసిన ఉపకారాన్నీ, మనం ఒకరికి చేసిన అపకారాన్నీ గుర్తుపెట్టుకుందికీ, మరుపు మనం ఒకరికి చేసిన ఉపకారాన్నీ, ఇతరులు మనకు చేసిన అపకారాన్నీ మరిచిపోడానికీ. అలా కాకుండ ఇంకెలా చేసినా మనకు ఆశాంతి ఉంటుందని. ఒకటి మనకి ప్రాణంపోసే దివ్యౌషధం అయితే, రెండోది మన రోగాల్ని పోగొట్టగల దివ్యౌషధం”. అంతే తేడా.
>>> what a tremendous statement sir,

జీవితం మోక్షమనే భవిష్యత్ చింతనలో గడిపే కంటే, మనకు ఈ క్షణంలో సంతృప్తినిచ్చే ఏ సేవలో గడిపినా మధురమే.
>>> సర్, పైన అంతటి శ్రేష్ఠ తమమైన వాక్యం విన్నారు మాకు తెలిపారు. ధన్యుడను,
అయితే ఇక్కడ ఈ మోక్షం topic లో చిన్న విజ్ఞాపన చేయదలచుకున్నాను.
సాధారణంగా ఇక్కడా మీరు Mention గానే ఎందరెందరో మోక్షం అంటే అదేదో ఎప్పుడో వచ్చేది అనో ఎవరో ఇచ్చేది అనో భ్రమలో వుంటారు తెలియక పోవటం వల్ల!
నిజానికి బంధం మోక్షాలు రెండు మన ఎదురుగానే yes or no pick one type లో ఉన్నాయి ఉంటున్నాయి ఉంటాయి.
అయితే,,,
మన ఏవ మనుష్యాణాం కారణం బంధ మోక్షయ ,
అనే అమృత బిందు ఉపనిషత్ శ్లోకం ప్రామాణికముగా
అలానే మోక్షం కూడా present లోనిదే ఇంకా చెప్పాలంటే నిత్య వర్తమానానికి చెందినా “నేర్పు” గల వర్తనం అది.
సేవ లో నేను లేకుండా చేయగలిగితే అదే మోక్షం అని నా అభిప్రాయం
మీరు కవిత్వం రాయడం మానకండి. మనోవేదనలకి, సందిగ్ధాలలో కొట్టుకునేసమయం లో దానిని మించిన సాంత్వన మరెక్కడా దొరకదు.
>>> మీరు చెప్పినది నిజమే , కాకుంటే వనితైనా కవితైనా తనంత తానే రావాలని అభిప్ర్రయంతో ఉంటాను,
కవితా తనంత తానుగా పలికితే కాదనేది లేదు,
మీ అమూల్యమైన సలాహాను మదిలో ఉంచుకొంటాను,

Sir ! మీ reply కి మరో మారు ధన్యవాదాలు.
సాయిరాం

తెలుగు సముద్రంలో మునిగితే తేలేది లేదనిపిస్తున్నది. ఇంతటి అద్వితీయమైన భాషా ప్రాంతంలో పుట్టి పెరిగి, ఈ రోజున నా ఊరికి దూరంగా ఉండవలసినందుకు చాలా బాధ అనిపిస్తున్నది. అయితే, ఇలా దూరంగా ఉండటం వల్లనే కదా, ఈ బ్లాగులు వెబ్ సైట్ లు చూడటం తటస్థించినది అందుకే అంటారు. దగ్గర ఉన్నన్నాళ్లూ విలువ తెలియదు- అని.
ఏది ఏమైనా ఈ బ్లాగులోని తెలుగు ప్రియ మితృలందిరికీ మనసా ధన్యవాదములు.

meaning chaduvuthunte, Sarawthi devi ni amma gaa entha madhuram gaa varnicharo maatallo cheppalemu…Maa amma gurthochindhi
Hatsoff to Sirivennala

ఈ అర్థం నాకు స్ఫురించినా అది కాదేమో అనుకున్నాను. మీరు చెప్పినది చదివాక అర్థం ఇదేనేమో అనిపిస్తోంది.

అసలైన విఘ్నం నాలోనే ఉన్నప్పుడు
ఎన్ని సుముహూర్తాలు పెట్టినా లాభం ఏమిటని?

chala chala bavundi……e mata

childrens and adults ki chala clear ga undrstand avuthundi, chala baga explain chesaru. Because, present days lo evariki veeti meeda knowledge undatam ledu, mee narration chadivaka clarity vasthundi andariki. Thank you