Image Courtesy: http://shoeman.org

.

Earth!

If you make bricks and put one over the other,

It makes a home.

But if you dig it out with a crowbar and hoe

A drawing well shall take shape.

For the dwelling upon earth to survive,

Doesn’t it need the welling below last?

.

Like a spring of life,

Like an inexhaustible fountain, here lies the well.

These well-walls shall protect

Even the oldies over the hill, like eyelids;

They shall hang around like your pet puppies.

The well might be an inheritance through generations

Maybe it was the “Pranahita” (Life support) of ancestors

Maybe, even their Dairy cow!

.

Before they hardly dug out ten basketful of earth

Legend says, founts of springs streamed surreptitiously

From obscure occult subterranean pathways into this well,

And quenched the thirst of the tongue and the body.

.

How come then,  it has reduced now to an empty pot?

Assumed the look of an ethereal form?

Why is it drying up like dying wood?

How this ever moist well has acquired that powdery look?

This is the lone well around that gave a swig to the morsel-fed.

.

Perhaps, we have to squeeze this well

Just as  hunger and love, would do our grief.

Or, perhaps we have to deepen it by few feet more

Taking a hoe and pickaxe into our hands;

And await with thrilling silence

For those bubbling streamlets make their presence in this well?

How shall our thirst be quenched, otherwise,

If this industrious well doesn’t exist

Like a mine of coal or a factory of fuel?

How can we harvest the fruits of our life?

This well is not just a chronicle of the past,

Or, a pragmatism for the present,

It is the Carta of our future.

.

Breaking the block however fathomless deep it might lie

Till it yields to sneaking up founts … is our philosophy

No matter we encounter a rock or a hillock

Untill water blows out,

Until we reap the stakes of our sweat

To strive with striving strife … is our motto.

.

[From Doodi MEDa (Cotton Mansion)]

Naleswaram Sankaram

Naleswaram Sankaram.

(Note: Pranahita… is a tributary of river Godavari)

.

జల!
.
మట్టి.
ఇటుక మీద ఇటుకైతే ఇల్లవుతుంది.
పలుగూ పారా పట్టి
తవ్వుతుంటే చేదనీళ్ళబావి జన్మెత్తుతుంది .
మట్టిమీద ఇల్లు బతకాలంటే మట్టికింద బావి బతకాలికదా!
.
జీవపు ఊటలా ఆరని ద్రవంలా ఈ బావి.
కాటికెళ్ళేకాళ్ళనుకూడా
ఈ బావిగోడలు కనుపాపల్లా కాపాడతాయి.
పెంపుడుకుక్కపిల్లల్లా అంటిపెట్టుకుంటాయి.
ఈ బావి గతించిన తాతముత్తాతల ఆస్తికాబోలు!
వారివారి ప్రాణహిత కాబోలు!
పెంచుకునే పాడి ఆవు కాబోలు!
.
పట్టుమని పది తట్టల మట్టి ఎత్తిపోసారోలేదోకానీ
రహస్యాతి రహస్యదారులగుండా
ప్రసరించే ఈ బావిలోకి ఊటలు జారుకుంటూ వచ్చేవట!
దేహార్తులదాహాల్ని తీర్చేదాకా నిలిచేవట!
.
ఈ బావి ఇప్పుడు ఖాళీకుండలా అయ్యిందేమిటి?
ఆత్మలేని ఆకృతిలా అగుపడుతోందేమిటి?
ఎండిపోతున్న చెట్టులా ఇంకిపోతేందేమిటి?
తడితడిగా ఉండవలసిన ఈ బావి పొడిపొడి అవ్వటమేమిటి?
బుక్కెడుబువ్వ తిన్నవాడికి గుక్కెడునీళ్ళనిచ్చేది ఈ బావేకదా!
ఆకలీ ప్రేమా దుఃఖాన్నిపిండుతున్నట్లే
మనమీ బావిని పిండుకోవాలి కాబోలు
పలుగూపారా పట్టి
మరోనాలుగడుగులలోతు తవ్వాలికాబోలు
జలజల జారివచ్చే జలధారలఊటలకోసం
పులకాంకుర మౌనంతో
ఈ బావిని ఒలవాలికదా!
బొగ్గుగనిలా, ఇంధనకర్మాగారం లా ఈ బావిలేకపోతే
మనదాహాలు తీరేదెట్లా?
బతుకుఫలాల్ని పండించుకునేదెట్లా?
ఈ బావి గతమో వర్తమానమో కాదు, భవిష్యత్తుకూడా.
పాతాళంలో పవళించిన కన్ను పొడిచైనా
ఊటలు ఊరేదాకా తవ్వటమే, తవ్విపోయటమే మనవేదాంతం.
ఈ బావిలో బండలున్నా సరే కొండలున్నాసరే
జలగంగ జన్మించేదాకా
పోరాటజలఫలాలు లభించేదాకా
శ్రమించే శ్రమతో శ్రమించటమే మన సిధ్ధాంతం.
.
నాళేశ్వరం శంకరం.

Image Courtesy: http://img155.imageshack.us

.

ఇసకనేలల్లో చతికిలబడిపోయాం.

కోతలుపూర్తయిన చేలోని పరకల్తో

మా కాళ్ళు దుమ్ముకొట్టుకుపోయాయి

రాజమార్గాలనుండి వచ్చే దుమ్మునీ

నగరాల్లోని కాలుష్యాన్నీ

కంపుగొట్టే ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసాలనీ

వంటిళ్ళలోంచీ, నేలమాళిగల్లోంచీ

వచ్చే పొగల్నీ, దుర్వాసనల్నీ

అన్నిటినీ భరించాం.

ఇకలాభం లేదని

కాస్త ఊపిరి పీల్చుకుందికి

సముద్రపొడ్డుకి పరిగెత్తాం

మా రెక్కలార్చుకుందికీ

పాదప్రక్షాళన చేసుకుందికీ

.

ఓ స్వర్గాధిపతీ! ఇంద్రా!

మా మొర ఆలకించు!

మా నిట్టూర్పుల సవ్వడి విను!

ఈ ధరిత్రి  ఒక మురికికూపం.

జీవితం పాపపంకిలం.

మనిషులు చెడో మంచో చెప్పలేం

వాళ్ళు, కుదిరినంతవరకు, రోజుల్లెక్కన

జీవితాన్ని వెళ్ళదీస్తున్నారు

మట్టిమనుషులు, మట్టిలోనే దొర్లుతున్నారు

ధూళిలోపుట్టిన వాళ్ళు ధూళిలోనే కలిసిపోతున్నారు.

వాళ్ళకి జీవితాన్ని ఈడవడానికి

కాళ్ళే ఇచ్చావు గాని, రెక్కలివ్వలేదు

కనుకే దుమ్ముకొట్టుకుపోతున్నారు.

అయితే ఇందులో తప్పెవరిది?

నీదా? వాళ్ళదా?

.

Image Courtesy: http://upload.wikimedia.org

ఆగస్ట్ స్ట్రింద్బెర్గ్

స్వీడిష్ కవి, నాటక కర్త, నవలాకారుడు, వ్యాసకర్త, చిత్రకారుడు.

 (22 జనవరి 1849 – 14 మే 1912)

ఆధునిక స్వీడిష్ సాహిత్యానికి ఆద్యుడుగా గుర్తించబడుతున్న ఆగస్ట్ స్ట్రింద్బెర్గ్  బహుముఖప్రజ్ఞాశాలి. అతను కవీ, నవలాకారుడూ, నాటకరచయితా, చిత్రకారుడే కాక అతనికి శాస్త్రవిషయాల్లోనూ, “పరశువేది” విద్య  మీద కూడా అభిలాష ఉంది. 40 సం వత్సరాలపాటు కొనసాగిన అతని సాహిత్య కృషిలో అతను  నాటకరంగంలోనూ, ప్రక్రియలోనూ ఎన్నో ప్రయోగాలు చేశాడు. ఎమిలీ జోలా పిలుపు నందుకుని, ‘మెలో  డ్రామా’ (అంటే వ్యక్తిత్వాల్నీ, సంఘటనలనీ ప్రేక్షకుడికి అనుభూతికలిగించడానికి ఉత్ప్రేక్షించి చూపడం) కి  బదులుగా, నాటకాల్లో సహజత్వానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తూ  కథలోని బిగువు కంటే, పాత్రల చిత్రణమీద ఎక్కువ శ్రధ్ధ చూపించడం ప్రవేశపెట్టాడు. అంతేగాక తననాటకాలలో, అధివాస్తవికత, వైయక్తిక చిత్రీకరణ(ఎక్స్ప్రెషనిజం) వంటి ప్రయోగాలు చేశాడు. అతని నాటకాలలో ముఖ్యమైనది (బహుశా సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్ ప్రభావంతో)  “The Dream Play” అన్న నాటకం లో “ఆచేతనావస్థ” యొక్క ప్రభావాన్ని నాటకీకరించడం.

.

Indra

.

Down to the sand-covered earth.
Straw from the harvested fields soiled our feet;
Dust from the high-roads,
Smoke from the cities,
Foul-smelling breaths,
Fumes from cellars and kitchens,
All we endured.
Then to the open sea we fled,
Filling our lungs with air,
Shaking our wings,
And laving our feet.

Indra, Lord of the Heavens,
Hear us!
Hear our sighing!
Unclean is the earth;
Evil is life;
Neither good nor bad
Can men be deemed.
As they can, they live,
One day at a time.
Sons of dust, through dust they journey;
Born out of dust, to dust they return.
Given they were, for trudging,
Feet, not wings for flying.
Dusty they grow–
Lies the fault then with them,
Or with Thee?

.

August Strindberg

22 January 1849 – 14 May 1912

(Johan August Strindberg was a multi-faceted genius … at once a playwright, novelist, poet, essayist and a painter. Curiously he had great interest in scientific experiments and the occult. A prolific writer  and an iconoclast by volition, Strindberg was regarded as the Father of  Modern Swedish Literature. His literary career spanned four decades during which he produced both famous (The Father, Miss Julie, and Creditors) and controversial plays (Master Olof, for example, was rejected by the Royal Theatre)  experimenting with expressionist and surrealistic dramatic techniques, outstanding novels like The Red Room and some 30 works of fiction, history and cultural analysis. Departing from the melodramatic elements of exaggeration of characters and events for appeal to emotions, he responded to  Emilie Zola’s Naturalism in Theatre by giving precedence to characterisation over plot. Of particular interest was his play The Dream Play (1902) where he radically attempted to dramatize the workings of the “unconscious” … the most current and explosive topic of his times, courtesy Sigmund Freud.

“రంజని” సాహితీ సంస్థ వారు వేటూరి స్మృతిగా “పాటల పూదోట వేటూరి” అని ఒక పుస్తకం వెలువరించారు. వేటూరికి నివాళిగా రాసిన వ్యాసాల సంకలనం ఈ పుస్తకం. కొన్ని వ్యాసాల్లో వేటూరి పాటలకి ఇచ్చిన వివరణలు వేటూరి జన్మదినం సందర్భంగా అందరితో పంచుకునే ప్రయత్నమే ఈ వ్యాసం.

ఫ్రెంచి ఫిడేలు

ఒకసారి తనికెళ్ళ భరణి గారితో కలిసి నేనూ కొంతమంది మిత్రులం కార్లో రాజమండ్రి వెళుతున్నాం. వేటూరి గారి ప్రస్తావన వచ్చింది. “ఆ అంటే అమలాపురం” పాట పైకి వ్యాంప్ సాంగ్‌లా ఉన్నా లోపల ఎంతో చరిత్ర ఉందని నేనన్నాను. ఉదాహరణకి రాజమండ్రిని ప్రస్తావిస్తూ “చిత్రాంగి మేడల చీకట్ల వాడలో” అని ప్రయోగించారు వేటూరి. ఇది సారంగధ కథకు సంబంధించిన ప్రయోగం. అట్లే అదే పాటలో యానాం దగ్గర ఫ్రెంచి ఫిడేలు అనే పదం ప్రయోగించారు వేటూరి.

చారిత్రకంగా యానాం క్రీ.శ.1720లో ఫ్రెంచి వారి పాలనలోకి వెళ్ళింది కాబట్టి దాని ఆధారంగా వేటూరి “ఫ్రెంచి ఫిడేలు” అనే పదాన్ని ప్రయోగించారని నేనన్నాను. “అది కాకపోవచ్చయ్యా” అంటూ తనికెళ్ళ భరణి ఫోనందుకుని వేటూరి గారికే స్వయంగా ఫోన్ చేసి “గురువుగారూ, మీరు వాడిన ఫ్రెంచి ఫిడేలుకి అర్థమేంటి? మా వాడేదో చరిత్ర అంటున్నాడు” అని అడిగారు. భరణి గారు లౌడ్ స్పీకర్ ఆన్ చేశారు. అటునుండి మెల్లగా మార్దవంగా ఆ పుంభావ సరస్వతి మంద్ర స్వరంతో – “ఏముంది నాయనా. మనం చిన్నప్పుడు బళ్ళో చదువుకొనేటప్పుడు జేబుల్లో చేతులు పెట్టుకుని ఇబ్బందిగా చూస్తే “ఫిడేలు వాయిస్తున్నాడ్రా” అంటూ ఉండేవారు కదా” అంటూ చల్లగా చెప్పారు వేటూరి. ఇదీ వేటూరి విశ్వరూపమంటే

- ఆకెళ్ళ రాఘవేంద్ర, “గోదారమ్మ కుంకుంబొట్టు” వ్యాసం

(సారంగధ కథ ఏమిటో, ఈ ఫ్రెంచి ఫిడేలు అర్థం ఏమిటో నాకు ఇంకా తెలియలేదు. మీకు తెలిస్తే కామెంట్లో చెప్పగలరు)
నవమి నాటి వెన్నెల

నవమి నాటి వెన్నెల నీవు
దశమి నాటి జాబిలి నేను
కలుసుకున్న ప్రతి రేయీ
కార్తీక పున్నమి రేయి

ఈ చిత్రంలో కథాపరంగా హీరోయిన్ జయసుధ కొత్త కుర్రాడైన హీరో కంటే పెద్దది కాబట్టి ఆమెను ముందుపుట్టిన నవమి నాటి వెన్నెలతో పోల్చి గూఢార్థంతో గుండెలకు అద్దారు వేటూరి.

- వడ్డేపల్లి కృష్ణ, “సాటిలేని మేటి భావాల స్ఫూర్తి వేటూరి సుందరరామమూర్తి” వ్యాసం

యంగోత్రి, ఖంగోత్రి

ఒక విద్యార్థిని ప్రశ్న: మీరొక పాటలో యంగోత్రి, ఖంగోత్రి అనే కొత్త మాటలు ఉపయోగించారు. వాటిని ఎందుకు ఉపయోగించారు. వాటి అర్థం ఏమిటి?

వేటూరి: ఇవి అర్థం కాని పదాలు కావు. “యంగోత్రి” అంటే కుర్రదనీ, “ఖంగోత్రి” అంటే “కంగారుపడే యువతి” అనీ అర్థం. కొత్తపదాలు సృజించకుండా ఉంటే భాష ఎలా వృద్ధి చెందుతుంది? “మాయాబజారు”లో పింగళి గారు ఘటోత్కచుడి చేత “వెయ్యండయ్యా వీరతాడు” అనిపిస్తాడు. అలా కొత్తమాటలు పుట్టిస్తూ ఉండాలి. ఇప్పుడొస్తున్న కొత్త ట్యూన్లకి, కొత్త పద్ధతులకీ కొన్ని విన్యాసాలు తప్పనిసరి. “సావిత్రి” అనే పదం ఉందనుకోండి, ఆ పదాన్ని ఉపయోగించుకుని, “చలి సావిత్రి”, “సందిట్లో చలిసావిత్రి” అనే ప్రయోగాలు చేశాం. ఘన సంస్కృతికి సంబంధించిన నామవాచకంతో కొన్ని పదాలు కలిసినప్పుడు ఆ చమత్కారాలు నిలబడతాయి. యంగోత్రి, ఖంగోత్రి అంటే అక్కడ “త్రి” అనేది అంత్యప్రాసగా వస్తోంది. నడక కలిసిన నవరాత్రి అని వస్తుందనుకుంటాను – త్రి, త్రి అని రావడం వల్ల చమత్కారంగా ఉంటుంది కాబట్టి కొత్త పదాలు పడ్డాయి.

- వేటురితో కళాశాల విద్యార్థినుల ఇంటర్వ్యూ వ్యాసం

బావరో బావర్చి

ఒకసారి నేను గురువుగారితో కలిసి హైదరాబాద్‌లో కారులో వెళ్తున్నాను. “ఇంద్ర” సినిమాకు అర్జెంటుగా పాట రాసివ్వాలి. అవతల ఒత్తిడి. ఈ ట్రాఫిక్ నుంచి బయటపడేదెప్పుడు? గురువు గారు పాట రాసేదెప్పుడు? నాకు ఒకటే టెన్షన్. నల్లకుంట నుంచి చిక్కడపల్లి మా ప్రయాణం. “తేజ గారూ (నన్ను అలాగే పిలిచేవారు), పాట ఫస్ట్ లైన్ రాసుకోండి అంటూ “అమ్మడూ అప్పచ్చీ, నువ్వంటేనే పిచ్చి” అన్నారు. నేను స్టన్ అయ్యాను. రెండో లైను చెబుతారేమోనని నేను ఆసక్తిగా చూస్తున్నాను. బావర్చీ హోటల్ దగ్గర ట్రాఫిక్ స్తంభించిపోయింది. గురువుగారు అటువైపు చూస్తూ “బావర్చి అంటే తెలుసా?” అన్నారు. “తెలియదు గురువుగారు” అన్నాను. బావర్చి అంటే వంటవాడు అన్నారాయన. ఇప్పుడెందుకు ఈ ప్రస్తావన అనుకున్నాను. అంతలోనే ఆయన – ఇప్పుడు రెండో లైను రాసుకోమంటూ “బావరో బావర్చి, వడ్డించు వార్చి” అనేశారు. నాకు నోట మాట రాలేదు. ఆ పాట ఎంత హిట్ అయ్యిందో అందరికీ తెలుసు. ఇదంతా ఎందుకు చెబుతున్నానంటే పాట రాయడానికి ఆయన ప్రత్యేకించి సమయం తీసుకోరు. ఎంతమందిలో ఉన్నా, ఎక్కడున్నా ఆయన మనసంతా పాటై పరవళ్ళు తొక్కుతున్నప్పుడు, మళ్ళీ ప్రత్యేకించి సమయం కావాలా? అనుకున్నాను.

- వేటూరి శిష్యుడు ధర్మతేజ, “దొరకునా ఇటువంటి సేవ” వ్యాసం

“ఎంత మాత్రమున ఎవ్వరు తలచిన అంత మాత్రమె నీవు” అని అన్నమయ్య ఒక కీర్తనలో అన్నాడు. ఇది వేటూరికీ వర్తిస్తుంది. కొన్ని సార్లు ఆయన చాలా అల్పుడనిపిస్తాడు, అంతలోనే మహోన్నతుడనిపిస్తాడు. “గంగిగోవు పాలు గరిటెడైనా చాలు” అనుకుని ఆయన గొప్ప గీతాలని మనసుకి హత్తుకున్నప్పుడల్లా కలిగే స్పందన అనిర్వచనీయం. అందుకే ఆయన మహాకవి. ఆయనకి అంజలి ఘటిస్తూ, ఆయన్నుంచి ప్రేరణ పొందుతూ, “పాటై బ్రతుకైన పసివాడికి” వినమ్రంగా జన్మదిన శుభాకాంక్షలు తెలుపుకుంటున్నాను.

కొన్ని రోజుల తర్వాత ఇవ్వాళ మళ్ళీ మనుచరిత్ర తో కలిసి భోజనం చేసాను మల్లాది హనుమంతరావు గారి ఎంపులో నుండి ఇవ్వాల్టి నా యాదృచ్చిక ఎంపు ఇది:

‘అపరిమితానురాగ సుమనోలసయై చిగురాకు-చేతులన్-
తపసిని కౌగిలించె, వనితా,-ఇదె రంభ-’; ‘తలంప రంభ -తాన్-
-అపరిమితానురాగ సుమనోలసయై చిగురాకు-చేతులన్
తపసిని కౌగిలించు టుచితంబె కదా!’-అన, నవ్వె రంభయున్.

- హనుమంతరావు గారు “ఈ పద్యంలో శ్లేష, వక్రోక్తి అలంకారాలు పెద్దన గారు చమత్కారంగా వాడారు” అని రాసారు. నాకు కూడా అదే కారణానికి నచ్చింది కానీ, మామూలు “నిరలంకార” తెలుగు నర భాషలో – ఒకే వాక్యాన్ని రెండు రకాలుగా ప్రయోగించి, ఒక రంభను ముగ్గుర్ని చేసినందుకు నచ్చింది అని చెప్పడంలో ఉన్న సుఖం వేరు కనుక, నేను ఇలా చెప్పుకుంటున్నా

అర్థం: “అపరిమితమైన ఎర్రదనం గల పూలతో అలసి, వంగి, చిగురాకులనే చేతులతో తపసి వృక్షాన్ని (అవిసె చెట్టు) కౌగిలించుకున్నది ఈ రంభా వృక్షం (అరటి చెట్టు)” అని ఒక చెలి అంటే,
“ఆలోచించి చూస్తె, రంభ (అప్సరస రంభ) అపరితమైన అనురాగం గల మనసుతో పరవశయై ఋషీశ్వరుడిని కౌగిలించుకోవడం మామూలే కదా” అని ఇంకొకావిడ అనింది.
రెండూ విన్న రంభ (ఆ చెలికత్తెలలో ఒకావిడ పేరు రంభ!) నవ్వింది.

ఈ కాసిని పద్యాలలోనే నాకు రకరకాల భావాలు, భ్రాంతులు కలుగుతున్నాయి – విసుగూ, విరామంతో సహా. ఇక ఈ జీవితంలో ఎప్పుడన్నా మనుచరిత్రను నిజంగా చదవడం మొదలుపెడితే, దాని గురించి ఎవరికన్నా చెప్పాలంటే, ఇలా వక్రోక్తులు, శ్లేషలు వాడుకోవాల్సిందే ఏమో!

“సీతారామయ్యగారి మనవరాలు” తరువాత నేను రాసిన తెలుగు పాటల్లో నేనే తెలుగుతనాన్ని వెతుక్కోవలసిన స్థితిలో పడ్డాను – వేటూరి

వేటూరి రాసిన కొన్ని పాటల్లో నిజాయితీ కనిపించకపోవచ్చు, కానీ ఆయన మాటల్లో ఎప్పుడూ నిజాయితీ ధ్వనిస్తుంది. ఇలా నిజాయితీ నిండిన వ్యాసం ఇది. ఇందులో తెలుగు భాషపై వేటూరికున్న మమకారం, “సినీ తెలుగు భాష” గురించి ఆవేదనా కనిపిస్తాయ్. ఆయన తన కోసం రాసుకున్న పాటలూ, ఆత్మసంతృప్తి కలిగించిన పాటలూ కొన్ని మన మనసులని పలకరిస్తాయి. ఆయన అభిప్రాయాలతో ఏకీభవించినా ఏకీభవించకపోయినా స్పందించకుండా ఉండలేము. సాహితీ అభిమానులూ, వేటూరి అభిమానులూ తప్పక చదవవలసిన ఈ చక్కని వ్యాసం ఇక్కడ – http://goo.gl/j6Uz2

Image Courtesy: http://sms.latestsms.in/wp-content

నా బ్లాగ్మిత్రులందరికీ సంక్రాంతి శుభాకాంక్షలు.

ఈ మకర సంక్రాంతి మీ అందరికీ ఆనందోత్సాహాలను అందించడమేగాక మీ జీవితాలని ఉత్తరదిశగా (ఊర్ధ్వదిశ / కుబేరుడి దిశ) తీసుకెళ్లడానికి వలసిన సాధనసంపత్తికి మూలకారణం కావాలని మనసారా ఆకాంక్షిస్తున్నాను.

ఇక్కడ రెండు ఫోటోలు ఉంచేను (కవితలు). ఇవి మొదట్లో నా బ్లాగులో ఉంచినవే. అప్పటికింకా నాకు బ్లాగ్మిత్రులు లేరు. సందర్భమూ, వాతావరణాల్లో ఏ మార్పూ లేకపోవడం వలన వాటి అన్వయంలో ఎటువంటి మార్పూ లేకపోవడం, చాలామంది చదివి ఉండరన్న ఉద్దేశ్యంతో ఉంచుతున్నాను.

————————————————————————————————

పాత ఫోటో

”రాత్రిమాల” వేసుకుని అయ్యప్ప దీక్ష తీసుకున్న ఆకాశం

మకర జ్యోతిని దర్శిం చే ఉంటుంది – దీక్ష విరమిస్తోంది

భూమిగుడ్డును పొదగడానికి  మంచుకోడి

రాత్రల్లా రెక్కలు జాచుకుని కూర్చుంది

బిలబిల మంటూ బయటకు వచ్చేసిన రంగురంగుల పువ్వు పిల్లలు

తమ ముక్కులకు తుమ్మెదలను కరుచుకుంటున్నాయి.

వాడిపోయిన నక్షత్రాల కసవూడ్చి, చినుకుల కళ్ళాపి జల్లి

ఉషా కన్నియ కొండ గొబ్బెమ్మల మీద ఎర్ర బంతి అమరుస్తోంది

వెలుగు వరద ఆపలేక  ఎవరో

తూరుపు కొండల నడుమ  వరద గేట్లు ఎత్తేసారు.

చెట్లమీద మేల్కొన్న పక్షులు సంధ్యావందనం ప్రారంభించేయి.

మకరందాన్ని ఆచమించిన సారంగాలు, సామవేద పాఠం చేస్తున్నాయి

తంబురాలు నడుచుకుంటూ  బిక్షాటనకు బయలు దేరాయి.

పత్రాంతాలనుండి  బొట్లు బొట్లు రాలుస్తూ

చెట్లు అర్ఘ్య ప్రదానం చేస్తున్నాయి

కావిడి జంగమయ్య శంఖనాదానికి

బద్ధకం విదుల్చుకున్న పిల్లగాలి

ఈల వేసుకుంటూ  పెరట్లోకి తుర్రు మంది

తోటవాసనల ధూపంవేసిన తెమ్మెర

అరిటాకుమీద అమ్మవేసిన పొంగలితో పొత్తుకలిపి

ఆత్మా రాముడికి ప్రాతః నివేదన చేస్తోంది.

.

కొత్త ఫోటో

నైట్ వాచ్ మన్  చీకటి  ఆవులించి

ఆకసంమీద నుండి తన దుప్పటి మడత పెడుతోంది.

తూరుపు పర్వతం పేలి వెలుగులావా భూమిని ముంచెత్తుతోంది

కిరణాల ignition key జొప్పించి

జీవవ్యాపారాల “ఇంజన్ “ని  స్టార్ట్  చేస్తున్నాడు సూరీడు.

కలుగుల్లోంచి వస్తున్న ఎలుకల్లా

పాల పేకెట్లకీ,  సిగరెట్లకీ, పరిగెడుతున్నారు జనం.

పేపరు పావురాయి ఎగురుకుంటూ వచ్చి  ముంగిట్లో వాలింది .

ఇనప మొక్కల మధ్య ఉదయాస్తమయాల అందాలెరుగని

మా  బోన్సాయ్ కాగడా మల్లి

ఈ కాస్తంత వెలుతురుకే — ముఖం ‘చాటంత’ చేసుకుంది .

ముగ్గు వెయ్యడం తెలియని మా చిన్నమ్మాయి  పరికిణీ ఎగదోసుకుంటూ

బాపు “మల్లె పందిరి ” స్టిక్కరుని  నేలమీద అంటిస్తోంది.

సహజ వనాలెరుగని తుమ్మెదలూ – తేనెటీగలూ

కేలెండర్లతోనూ, కలర్ టీవీలతోనూ  సరిపెట్టుకుంటున్నాయి

శల్యావశిష్ట మైన సంప్రదాయానికి  సంకేతంలా

ముష్టివాడు  ఉదయాన్నే రాగిచెంబుతో  తయారు .

ఈ రోజు తీసుకు రావలసిన వస్తువుల అష్టోత్తరంతో

శ్రీమతి చేతికందించిన కాఫీ చుక్కనే

ఆత్మారాముడికి  అవసర నైవేద్యం చేసుకుంటున్నాను  నేను.

నిన్ను నువ్వు తెలుసుకోవడం  అంత సులువేమీ కాదు
కన్నీటిచుక్కకీ ఆనందభాష్పానికీ తేడా తెలియడం వేరు
కన్నీటిచుక్కగా, ఆనందభాష్పంగా మారడం వేరు

మనకి దేనిలోనైనా సంపూర్ణంగా మునగడం చేతకాదు
ఈదలేమనో, తిరిగి రాలేమనో, దేన్నో కోల్పోతామనో….ఏదో భయం
నీ ఉనికి కరిగేంతలా నిమగ్నమైనప్పుడే
తెలుసుకోవడం అంటూ మొదలౌతుంది

అద్దంలో తన రూపాన్ని సరిగ్గా చూడలేనివాడు
ఎంత గొప్ప చిత్రకారుడైనా జీవితాన్ని చిత్రించలేడు
నిజమైన నగ్నత్వం అంటే
అది బట్టలు విప్పడంలో లేదు
దుస్తులు తొడుక్కోకపోవడంలో ఉంది
ఎందుకంటే ద్రౌపదీవస్త్రాపహరణ ఘట్టం లాగ
విప్పుతున్న కొద్దీ బట్ట వస్తూనే ఉంటుంది…

ఈమధ్య మా కొలీగ్స్ ఎవరూ ఇంకా క్రిస్మస్ సెలవుల నుంచి రాని కారణాన రోజూ నా మధ్యాహ్న విరామాలు – మనుచరిత్ర పద్యాలతోనే గడుపుతున్నాను
ఇవ్వాళ రెండు మూడు పద్యాలు నా దృష్టిని అతిగా ఆకర్షించడంతో, దాదాపు గంటసేపు లంచి చేస్తూ గడపాల్సి వచ్చింది. వాటిల్లో ఒకదాని గురించి, ఇప్పటికి… చీకటి కమ్మింది అని చెప్తే పొయ్యేదానికి ఈయన ఇలా చెప్పడం ఏమిటో….చీకటిని రకరకాలుగా వర్ణించవచ్చు అనుకోండీ…..కానీ, ఎందుకో గానీ, ఈ వర్ణన చదవగానే, ఉన్నట్లుండి నాలోకి కరెంటు ప్రవహించింది. ఆ పదాల కూర్పు వల్ల కాబోలు. అలాగే గట్టిగా చదవబోయి, తమాయించుకున్నాను

మృగనాభి పంకంబు మెయినిండ నలదిన మాయ కిరాతు మైచాయ దెగడి
నవ పింఛమయభూష లవధరించి నటించు పంకజాక్షుని చెల్వు సుంకమడిగి
కాదంబ నికురంబ కలితయై ప్రవహించు కాళింది గర్వంబు కాకువేసి
తాపింఛ విటపి కాంతార సంవృతమైన అంజనాచలరేఖ నవఘళించి

కవిసె మఱియును గాకోల కాలకంఠ
కంఠ కలకంఠ కరిఘటా ఖంజరీట
ఘన ఘనాఘన సంకాశ గాఢ కాంతి
గటికి చీకటి రోదసీ గహ్వరమున

(“మనుచరిత్రలో మణిపూసలు”లో హనుమంతరావు గారి వివరణ చదివాక నాకర్థమైంది ఇదీ:)

నల్లటి కస్తూరిని ఒళ్ళంతా పులుముకున్న మాయా కిరాటుతుడి (శివుడి) శరీర ఛాయని కూడా తలదన్నేలా ఉన్నది,
కొత్త నెమలి పించాలతో కూడిన ఆభరణాలు ధరించిన కృష్ణుడి సొగసుని సుంకం అడిగి పుచ్చుకున్నట్లుగా ఉన్నది,
నల్లటి హంసల గుంపుతో కలిసి హాయిగా విహరించే యమునా నది గర్వ భంగమయ్యేలాగా ఉన్నది,
తమాల వృక్షముల (కానుగ చెట్టు) అడవులతో నిండిన నల్లటి కాటుక వర్ణం గల కొండల శ్రేణులను మించినది,

మరియు -
ఇంకా, కాకులు, నెమలి మెడలు, కోయిలలు, ఏనుగుల మందలు, కాటుక పిట్టలు, దట్టమైన వాన మబ్బులతో సమానమైన చిక్కదనము కలదీ, అయిన చీకటి ఆకాశాన్ని ఆవరించింది అని భావము.

ఏం చెప్పారో!!

రకరకాల చీకట్లు మనసులో మెదిలాయి కానీ…అలా ప్రతీదానికీ పెడార్థాలు తీయకూడదని ఊరుకున్నాను .

 (సాహిత్య విమర్శలు చాలవరకు Polarized గ ఉంటాయి. అంటే విమర్శించేవాళ్ళు తాము కట్టుబడిన సిధ్ధాంతాల దృష్టిలోనే విమర్శించాలనుకుంటారు. తప్పులేదు. కానీ, రచయితకి కూడా తమ ఆదర్శాలూ లక్ష్యాలూ ఆపాదించడం వల్లనో, లేవని విమర్శించడం వల్లనో వస్తుంది తంటా. రచనలు ఎల్లవేళలా సిధ్ధాంతాలప్రాతిపదిక మీద రాయబడనక్కరలేదు. రచన ఒక సృజన ప్రక్రియ (Creative process) కనుక తగిన ప్రేరణ లేకుండా ఇది సాధ్యపడదు, కొందరు వృత్తిరచయితలను (Professional Writers) మినహాయిస్తే. ఆ రచనా ప్రక్రియలో సందర్భం వచ్చినపుడు రచయిత తన భావాలను ప్రతిఫలించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు గాని,  తన అభిప్రాయాల ప్రకటనలకోసం రచన చెయ్యడు. అలా రాసే రచనల పరమార్థం, దానిని ఉద్దేశించిన పాఠకులూ వేరుగానూ, వారి అవగాహనా పరిథులూ వేరుగానూ ఉండి, అవి రచయితకు సుస్పష్టంగా తెలిసే ఉంటుంది. సాహిత్య విమర్శ ఎప్పుడూ రచన (text)లో చెప్పిన విషయాలకూ, చెప్పకపోయినా పరోక్షంగా సూచించిన విషయాలకూ పరిమితమై  ఉండాలి తప్ప, కాకతాళీయంగా తమ అభిప్రాయాలకు అనుగుణంగా ఉంటే ఆకాశానికి ఎత్తేయ్యడం, లేకపోతే దాన్ని పట్టించుకోకపోవడం వంటివి చెయ్యకూడదని నా అభిప్రాయం. కొన్ని రచనలు ఏ వ్యాఖ్యానమూ చెయ్యకుండా ఉన్నది ఉన్నట్టు ప్రకటించడానికి  (matter of fact presentation) అయి ఉండొచ్చు. వాటిని అలాగే స్వీకరించి, ఆ పరిధిలోనే విమర్శించాలని నేను భావిస్తాను. ఆ సందర్భంలో నేను చదివిన కథ ఆధారంగా చేసిన చిన్న ప్రయత్నం ఇది.)

* * *

వగర్చుకుంటూ, వగర్చుకుంటూ, మొదటి అంతస్థు 24 మెట్లూ ఎక్కి ఎలాగైతేనేం, నేను మా సమావేశంహాలు చేరుకోగలిగాను. అప్పటికే టేబిలుచుట్టూ స్వామి, రాంబాబు, సోమయాజులుగారూ, లక్ష్మీ,  సుబ్రహ్మణ్యం, అంతా ఆసీనులై ఉన్నారు. ప్రతి బుధవారం సాయంత్రం 6 గంటలకి అక్కడ క్రమం తప్పకుండా సమావేశమవుతుంటాం. ఆ వారంలో చదివిన మంచికథగాని, నవలగాని ఉంటే దానిగురించి ఒకరు మిగతావాళ్ళకి చెప్పడం, తర్వాత దానిగురించి చర్చించడం మా అలవాటు.  రెండేళ్ళకు పైగా నిర్విఘ్నంగా కొనసాగుతున్న కార్యక్రమం అది. ఇవాళ నా వంతు.

“మీరు ఇవాళ కాంగ్రెసులో చేరిపోయారేమోననుకున్నాను” అన్నాడు రాంబాబు నేను Hand ఇచ్చానేమోనన్న మాట ధ్వనిస్తూ.

“అయాం సారీ. మీ రందరూ నా కోసం ఎదురుచూస్తున్నారని  మీరు వదిలిన కేజీడేసి నిట్టూర్పులే చెప్పక చెబుతున్నాయి.

“అసలు ఒక వ్యక్తి ఇంకొక వ్యక్తికోసం ఎందుకు నిరీక్షిస్తాడో— ఒక్కొకసారి జీవితకాలం పాటు — తెలుసుకోవడం చాలా కష్టం. ఇవేళ అటువంటి సంఘటనే జరిగింది. నేషనల్ హైవేలో జరిగిన ఒక ప్రమాదం లో నా స్నేహితురాలు బయటపడిందిగాని, ఆమె భర్త చనిపోయాడు. ఆవిడని ఓదార్చి కొన్ని ముఖ్యమైన పనులకు attend అయి వచ్చేసరికి ఆలస్యం అయింది. అందుకు క్షంతవ్యుణ్ణి.”

“అవును. నేను డ్యూటీనుండి వస్తుంటే దారిలో కనిపించింది. ఆ అమ్మాయి భయపడిపోయి స్కూటరు మీదనుండి దూకేసిందట కదా. అందుకని బండి టర్న్ అయిపోయి ఎదురుగుండా వస్తున్న ట్రక్కుని గుద్దేసిందంటున్నారు అంతా” అన్నాడు స్వామి. అతను ఎస్సార్ లో ఎగ్జెక్యూటివ్ గా పనిచేస్తున్నాడు.

“చిత్రమేమిటంటే, తను గత ఆరేళ్ళుగా ఒంటరిగా ఉంటోంది.  ఈ ఉదయమే అతను ఆమె ఇంటికి వెళ్ళి తన ప్రవర్తన మార్చుకుంటానని మాట ఇచ్చి, ఇద్దరూ కలిసి అతని ఇంటికి వెళ్తుంటే ఈ ఘోరం జరిగిపోయింది”

“అయితే ఇంతకీ ఈ రోజు నువ్వు చెప్పబోయే కథ ఇదేనా?” నవ్వుతూ అన్నాడు “కథ”ని కొంచెం ఒత్తిపలుకుతూ సోమయాజులు. అతను వ్యవశాయ శాఖలో డిప్యూటీ డైరెక్టరుగా పనిచేస్తున్నాడు.  మొక్కలగురించి చెప్పడంలో అతను స్పెషలిస్టు.

“నో. నో. అది ఆలస్యానికి నా సంజాయిషీ మాత్రమే.  ఇక పోతే  నే చెప్పబోయే కథ  ఈ మధ్య “Readers Digest”లో వచ్చింది. కథ  టూకీగా చెప్పాలంటే… రాబర్ట్స్ ఒక ప్రైవేటు డిటెక్టివ్. అతని భార్య లీజా. అనుకూలవతి. వాళ్ళిద్దరిదీ 5 సంవత్సరాల వైవాహిక జీవితం. పిల్లలు లేరు. లీజా  అతన్ని ప్రేమించి పెళ్ళిచేసుకుంది.  కానీ, పెళ్ళయిన మూడుసంవత్సరాలకే వాళ్ళ జీవితంలో అపసృతులు చోటుచేసుకున్నాయి.  రాబర్ట్స్ విధినిర్వహణలో అందెవేసిన చెయ్యే కానీ, జీవితాన్నే సరిగా నిర్వహించుకొలేకపోతాడు.  లిండా అన్న స్త్రీతో పరిచయం పెరిగిన తర్వాత లీజాను అశ్రధ్ధ చేస్తుంటాడు. లీజా మాత్రం పాపం తన భర్త ఎప్పటికైనా మారక పొతాడా అన్న ఆశతో ఉంటుంది తనకు అతని వ్యవహారం తెలుసన్న విషయం అతనికి తెలియకుండ జాగ్రత్త పడుతూ .

“ఆరోజు సాయంత్రం 6.30 దాకా రాబర్ట్స్ ఇల్లు చేరడు. అతను చాలా అలసిపొయినట్టు కనిపిస్తాడు కూడ. మధ్యాహ్నం భోజనం చేసినట్టు కనిపించడు. లీజా అతన్ని ఆప్యాయంగా పలకరిస్తూ, “భోజనం చేద్దాం రా” అంటుంది, నేనుకూడ భోజనం చెయ్య లేదు, నీకోసం చూస్తున్నాను సుమా అని  సూచిస్తూ.  కాని అతనవేం పట్టించుకోకుండా, “నాకు ఆకలిగా లేదు. నువ్వు తినెయ్. నీకు  ఎన్నాళ్ళనుండో ఒక విషయం చెప్పాలనుకుంటున్నాను…” అని ఎదో చెప్పబోతాడు.

“అతన్నిమధ్యలోనే తృంచేస్తూ, “అన్నీ తర్వాత చెబుదువుగాని, ముందు చెయ్యి కడుక్కుని రా! కనీసం టిఫినయినా చేదువుగాని నాతో” అని ఫ్రిజ్ లోంచి బ్రెడ్, జాం, తీసి, మధ్యాహ్నం బాగా కాల్చి ఉంచిన duck ని దాని రెండుకాళ్ళతో పైకి ఎత్తి “చూడు. ఇది ఎంత చక్కగా ఉందో. నీ కిష్టమని చేసి ఉంచా. ఇది తిని కాస్త rum తాగేవంటే, అలసట పటాపంచలైపోతుంది” అని ఏదో చెప్పబోతుంది.

“అదికాదు లిజ్! నీకు ఎన్నాళ్లనుండో చెప్పాలనుకుంటున్నాను. నేను నీకు విడాకులిచ్చేస్తాను.  లిండా నేనూ మేరేజి చేసుకోబోతున్నాం. నీకు నచ్చినవాడితో నువ్వు ఉండొచ్చు,” ఆమె ముఖంలోకి సూటిగాచూడలేక  అటుతిరిగి చెబుతాడు కుర్చీలోకూర్చుంటూ. అనుకోని ఈ హఠాత్పరిణామానికి  క్షణంసేపు దిగ్భ్రాంతి చెంది, చేతిలో ఉన్న duckని అలాగే అతనిమీదకి  విసిరికొడుతుంది పట్టలేని కోపంతో.    ప్రమాద వశాత్తూ అది రాబర్ట్స్ కి మెడదగ్గిర ఒక sensitive pointకి తగిలి, అతను స్పృహకోల్పోయి కొద్దిసేపట్లోనే చనిపోతాడు. లిజ్ పరిగెత్తుకెళ్ళి అతనికి ఉపచారాలు చేస్తుంది కానీ అతను చనిపోయాడని తెలుసుకుంటుంది. వెంటనే duck, rum తోబాటు అన్నిటినీ ఫ్రిజ్ లో దాచేసి, ఇంటికి తాళం వేసి, బజారుకివెళ్ళి రాబర్ట్స్ కి ఇష్టమయిన Ice Cream, Jam కొనుక్కువచ్చి, చాల కూల్ అండ్ కంపోజ్డ్ గ చుట్టుపక్కలవారందర్నీ పలకరించి, ఇంటికి రాగానే policeలకి ఫోనుచేస్తుంది. వాళ్ళు రావడం, అన్నీ పరిశీలించడం, లీజాని ప్రశ్నించడం, శవపరీక్షచెయ్యడం, Postmortem report లో మెడదగ్గిర ఒక పదునైన వస్తువుతో కొట్టినట్టూ, అందువల్లనే అతను చనిపొయినట్టు నిర్థారణ చెయ్యడం జరిగిపోతాయి. కానీ ఎంత వెదికినా ఇంట్లో ఆ పదునైన వస్తువేదో దొరకదు. మరునాడు ఆమె ఇంటికి ఇద్దరు డిటెక్టివ్జ్ మరోసారి తణిఖీకి వచ్చినప్పుడు, ముందురోజు వాళ్ళకి ఏ రకమైన మర్యాదలూ చెయ్యలేకపోయాననీ, తనకు  మనసు బాగోలేకపోవడం వలన అలాజరిగిందనీ క్షమాపణలు చెప్పి, ఆ duck నీ, bread నీ, rum నీ వాళ్ళకి వడ్డిస్తుంది. ఆ duck ని చెరొక ముక్కా చేసుకుని నములుతూ, అందులో ఒకడు, “మన కళ్ళముందే ఈ రహస్యం దాగి ఉంది.  అయినా పోల్చుకోలేకపోతున్నాం” అంటాడు. దానికి రెండోవాడూ “అవును”అని తల పంకిస్తాడు. లొపలిగదిలో లీజా ముసిముసినవ్వులతో కథ ముగుస్తుంది.”

ఆనవాయితీ ప్రకారం నా అభిప్రాయం చివరగా చెబుతాను. ముందు దీన్ని  Dissectionకి ఉపక్రమించండి అని ముగించాను.

“నా మట్టుకు నాకు ఇది అబ్సర్డ్ స్టోరీలా కనిపిస్తోంది.  లీజా రాబర్ట్స్ ని ప్రేమించి పెళ్ళిచేసుకుంది. అలాంటప్పుడు రాబర్ట్స్ చనిపోతే అతనిగురించి ఏడవకుండా, తను పోలీసులకు లొంగిపోకుండా, చేసిన తప్పు కప్పిపుచ్చుకుందికి లీజా ప్రయత్నించడం అసందర్భంగాతోస్తోంది” అన్నాడు సుబ్రహ్మణ్యం.

“మొగుడు తనని ప్రేమించకపోయినా, పెళ్ళిచేసుకున్న నేరానికి స్త్రీ అదే మగాడికి, ఆ బంధానికీ కట్టుబడి ఉండాలన్న బానిసత్వభావన నుండి బయటపడమని చెప్పడానికీ, సందర్భం వచ్చినపుడు స్త్రీ ఎలా ప్రవర్తించాలో, తనుచిక్కుకున్న ఉచ్చులోంచి ఎలా బయటపడాలో పరోక్షంగా నిర్దేశిస్తూ రాసిన  good women’s lib రచన ఇది” అన్నారు లక్ష్మి గారు తమ సహజ ధోరణిలో.

“ఇందులో నేరపరిశోధన కూలంకషంగా చేసినట్టు తోచదు.  రాబర్ట్స్ ఎప్పుడు చనిపోయాడు? అప్పుడు లీజా ఎక్కడ ఉంది? ఇంట్లోకి ఎవ్వరైనా వచ్చేరా? వాళ్ళగుర్తులూ, వేలి ముద్రలూ గురించి ఎక్కడా చెప్పలేదు. Structural గా ఈ కథలో లోపం ఉంది” అన్నారు స్వామి.

మిగతా వాళ్ళు “చెప్పడానికి ఏమీ లేదు” అనడంతో నా అభిప్రాయం చెప్పడం ప్రారంభించేను.

“మొదటగా స్వామిగారి అభ్యంతరం. ఈ కథ నేను మీకు టూకీగా చెప్పేను. కథాగమనాన్నికుంటుపరిచే అనవసరమైన వివరాలు నేను చెప్పలేదు. కథకుడూ చెప్పలేదు. దానికి కారణం, రచయితకి, పాఠకుడికి తన సామర్ధ్యం మీద అంత అపనమ్మకం ఉండకపోవచ్చుననే నమ్మకం. లీజ సృష్టించుకున్న alibi వల్ల ఆమెను అనుమానించడానికిగాని, ఒక వేళ అనుమానించినా నేరంలో ఉపయోగించబడినదని భావిస్తున్న పరికరాన్నిగుర్తించలేకపోవడం ఆమెను దోషిగా నిర్థారించడానికి ఆస్కారం కలిగించడం లేదు… నిజానికి ఆ వస్తువు దొరకకుండా చెయ్యగలగడంలోనే ఈ కథలోని నాచురాలిటీ ఉంది.  నిజానికి ఇందులోని నేరం ముందుగా వేసిన ప్రణాళిక ప్రకారం చేసినది కాదు. అది యాదృఛ్ఛికం.

“ఇక లక్ష్మిగారి అభ్యంతరం. ఆమె చెప్పినట్టు ఇది women’s lib కథ కాదు.  ఎందుకంటే ఆ సమాజంలో స్త్రీకి వ్యక్తి స్వేఛ్ఛ ఇంతకు ముందే ఉంది. లీజ కట్టుబడిఉన్నది వివాహబంధానికి కాదు. తన ప్రేమ బంధానికి. అందుకనే తన భర్త ఎన్నటికైనా మారతాడేమోనని ఎదురుచూసింది. ఈ బంధం తనకు తానై వేసుకున్నది.

“ఇక పోతే సుబ్రహ్మణ్యంగారు చెప్పినట్టు ఇది అబ్సర్డ్ కూడ కాదు.  రాబర్ట్స్ మరణం ఒక Accident. తను కోరుండి చంపలేదు. తనని నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నప్పటికీ, అతనిలో మార్పుకోసం ఆమె నిరీక్షించ ప్రయత్నించడమే దానికి తార్కాణం. ఒక స్త్రీ తనకిష్టమయిన పురుషుడికోసం గాని, ఒక పురుషుడు తనకిష్టమయిన స్త్రీకోసం గాని ఎందుకు పరితపిస్తారో చెప్పడం కష్టం. అది పూర్తిగా వైయక్తికం. నా స్నేహితురాలి విషయంలోకూడా అదే జరిగింది. తన భర్త తనని ఎన్నిచిత్రహింసలు పెట్టినా వేరుగా ఉంది గాని, ఒకరిద్దరు ముందుకు వచ్చినా మళ్ళీ పెళ్ళిచేసుకోలేదు. ఇంకో వ్యక్తికి ఆశ్రయం ఇవ్వలేదు.  ఒకరు ఇంకొక వ్యక్తిలోని మార్పుకోసం ఎదురుచూస్తున్నారంటే, ఆ రెండో వ్యక్తిలో కొంత మంచీ, కొంత ఆకర్షణా ఉన్నాయనీ,  దూరంగా ఉండడానికి ఏవైతే ప్రేరకాలో అవి తాత్కాలికమైనవనీ, మార్పురావడానికి అవకాశమున్నట్టు మొదటి వ్యక్తి గుర్తించడంగాని, ఆశించడంగాని చేస్తున్నట్టుగా మనం అర్థం చేసుకోవచ్చు. Loyalty అన్నది ప్రేమలా primary or elementary passion కాదు. అది వ్యక్తిగతమైన ఎంపిక.  A Personal choice. A civilized choice.

 ”అయితే నా దృష్టిలో ఈ కథని చూడవలసిన తీరు వేరు. ఒక ప్రమాదం జరిగింది. అది మన చేతులలో లేదు. ఇపుడు తక్షణ కర్తవ్యం అందులోనుండి బయటపడడమే. రాబర్ట్స్ ని లీజా ప్రేమించినా, అక్కడ తక్షణకర్తవ్యం తను అందులోనుండి బయటపడడమేనని తను భావించింది. ప్రాణంపోయిన తర్వాత ఎంత ప్రీతిపాత్రమైన వ్యక్తిదయినా, శరీరాన్ని దహనమో ఖననమో చేసినట్టే, రాబర్ట్స్ ప్రమాదవశాత్తూ చనిపోవడంతో ఆమె ప్రేమకి ఆలంబన పోయింది. ఇక తన జీవితాన్ని దిద్దుకోవడం, తను ప్రమాదవశాత్తూ చిక్కుకున్న పరిస్థితులలోనుండి బయటపడడం లీజాకు ముఖ్యమని తోచింది. ఆమె pragmatic అని అతి తక్కువసమయంలో అమలుపరిచిన ఆమె పథకమే చెబుతోంది. కొసమెరుపు ఆ సునిశితమైన వస్తువు ఎట్టిపరిస్థితుల్లోనూ దొరకకుండా చెయ్యగలగడం లోని నేర్పు.”

మరి మీరేమంటారు?

NS Murty

13.1.1995

శర్మగారూ,
మీరన్నది నిజం. బాధ్యతలేని ప్రభుత్వాలూ, ప్రభుత్వాధికారులూ ఎప్పుడూ తాత్కాలిక ప్రయోజనాలగురించే చూస్తారు తప్ప, భావితరాలకి మన జవాబుదారీ గురించి ఆలోచించరు. వాళ్ళు ఆలోచించే భావితరాలెప్పుడూ వాళ్ళపిల్లలూ, వాళ్ళపిల్లలపిల్లలూ. అంతే. అందుకే ఇంత నిస్సిగ్గుగానూ నిర్లజ్జగానూ ప్రజాధనం దోపిడీకి గురికాగలుగుతోంది.
అభివాదములతో.

బావి గతమో వర్తమానమో కాదు భవిష్యత్తు కూడా…..మరిచిపోతున్నారు.ఉన్న వనరులు పాడు చేస్తున్నారు. అనువాదం నచ్చింది.

ee pustakam konalanukuntunnanu. ekkada dorukutundeo cheppagalaru.

వేటూరి పాటలో ఏముంది అడిగారు కాబట్టి !

వేటూ వుంది, ట్యూనూ వుంది. వారి రచనా ‘వే’ టూర్!!

చాలా బాగా స్నిప్పెట్స్ ఇచ్చారండీ.

ఆ మధ్య యుట్యూబ్ లో వారి కొన్ని ముఖాముఖీ లు చూసాను.

చిరంజీవి గారి ని ఉద్దేశించి, వారి రాజకీయ ప్రస్థానాన్ని , ‘ బృందావనాన్ని వదిలి పెట్టి దండకారణ్యం లోకి వెళ్లి పోయారంటూ ‘ ఓ సభలో ఆయనన్న మాట అమోఘం !

చీర్స్
జిలేబి

మీరన్నది నిజం. వీటన్నిటికి మూలం కన్ ఫ్యూశియనిజం అనుకుంటున్నాను. మంచికో, చెడుకో, భారద్దేశం వేల యేళ్ళుగా ఆముష్మికానికిచ్చిన ప్రాధాన్యత ఐహికానికి ఇవ్వలేదు. వాదనలో తేడాలుండవచ్చు కానీ, బౌద్ధం, హిందూమతం, జైనం, సిక్ఖు మతం వీటన్నిటి మూల లక్ష్యం “ఏదో’ తెలియని విషయాన్ని అన్వేషించే ప్రయత్నంగా కనబడుతూంది.

అటు పశ్చిమంలో మాత్రం ఐహికానికి ప్రాధాన్యత.

కన్ ఫ్యూషియనిజం లో material comforts గురించి మాట్లాడకపోయినా, జీవితానికి ఏదో లక్ష్యం ఉందన్నట్టు, దానిని సాధించడానికి నియమబద్ధజీవితం అవసరమన్నట్టు, తద్వారా వచ్చే కీర్తి గొప్పదైనట్టు, ఇలాంటి మూలసూత్రాలు పేరుకున్నాయి. అవి ముదిరి సమాజప్రధాన్యత, perfectionism వగైరాలు వాళ్ళ జీవితంలో ముఖ్యస్థానం ఆక్రమించినట్టు నా అనుకోలు. కన్ఫ్యూషియనిజం, తావోయిజం గురించి, రెంటి భేదాల గురించి ఓషో చాలా గొప్పగా వివరించాడు.

రవి, కావొచ్చండీ. కన్ ఫ్యూషియనిజ‍ం గురించి నాకంతగా తెలియదు కానీ, తూర్పువాళ్ళల్లో వ్యక్తికన్నా ‘సమూహానికి’ ప్రాధాన్యత ఎక్కువ అనిపిస్తుంది. మన విషయంలో కూడా ఇప్పటికీ మనలో ‘వ్యక్తి’ కన్నా కుటుంబానికి ప్రాధాన్యత ఎక్కువ కనిపిస్తుంది. బహుశా చైనా విషయంలో సో‍కాల్డ్ ‘కమ్యూ/మావోయిజం’ వర్కౌటవుతూ ఉండడానికి ఇదో కారణం కావొచ్చును. నాకు పెద్దగా తెలియని విషయాలగురించి ఇంతకన్నా నేను మాట్లాడకూడదు లెండి.

గోపాలకృష్ణ మూర్తి గారూ,
కృతజ్ఞతలు. ప్రయత్నిస్తాను.
అభివాదములతో

రెండు కవితలూ చాలా చాలా బాగున్నాయి.ఇట్లాంటివి మరిన్ని రాస్తూండండి.

May you think deeper, grow taller and share your wisdom with us !! You are blessed to be a channel through which these thoughts have flown out.

సూపర్…

‘నీ ఉనికి కరిగేంతలా నిమగ్నమైనప్పుడే
తెలుసుకోవడం అంటూ మొదలౌతుంది’

నాకు ఈ వాక్యాలు చాలా చాలా నచ్చేశాయ్